ABD'de eski Başkan Barack Obama döneminde hayata geçirilen Sağlık Reformu'nun (ObamaCare) bir parçası olarak kurulan Medicare ve Medicaid Hizmetleri Yenilik Merkezi (CMMI), maliyetleri düşürme ve hasta bakım kalitesini artırma hedeflerinde başarısız oldu. Kongre'ye sunulan 'CMMI'yı Kaldırma Yasası' (Abolish CMMI Act) ile bu kurumun lağvedilmesi ve vergi mükelleflerinin parasının boşa harcanmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Gelişmenin arka planı
CMMI, 2010 yılında kabul edilen Uygun Bakım Yasası (Affordable Care Act) kapsamında kuruldu. Merkezin temel görevi, sağlık hizmeti sunumunda yenilikçi modeller test ederek hem maliyetleri düşürmek hem de bakım kalitesini iyileştirmekti. Ancak aradan geçen 13 yılda CMMI'nin performansı beklentilerin oldukça gerisinde kaldı.
Hükümet Hesap Verilebilirlik Ofisi (GAO) raporlarına göre, CMMI bütçesi 2023 itibarıyla 10 milyar doları aşarken, test edilen modellerin çoğu ya maliyetlerde anlamlı bir düşüş sağlayamadı ya da hasta sonuçlarında iyileşme kaydedemedi. Özellikle hesap verebilir bakım kuruluşları (ACO) modeli, bazı bölgelerde kısmi başarı gösterse de genel olarak hedeflenen tasarrufun çok küçük bir kısmını gerçekleştirdi.
Cumhuriyetçi Partili Kongre üyeleri tarafından hazırlanan yasa tasarısı, CMMI'nin yetkilerini sonlandırarak kalan fonların genel bütçeye iade edilmesini öngörüyor. Tasarının arkasındaki isimlerden Temsilciler Meclisi Üyesi Andy Biggs, yaptığı açıklamada 'CMMI, milyarlarca doları buharlaştıran bir başarısızlık örneğidir' ifadelerini kullandı.
Bölgesel veya küresel boyut
Bu gelişme, sağlık hizmetlerinin finansmanı ve yönetiminde merkezi planlamanın etkinliği konusunda uluslararası bir tartışmayı yeniden gündeme getiriyor. ABD, dünyanın en yüksek sağlık harcamasına sahip ülkesi olmasına rağmen, sağlık çıktılarında diğer gelişmiş ülkelerin gerisinde kalıyor. CMMI deneyimi, büyük ölçekli devlet müdahalesinin sağlık sektöründe beklenen verimliliği sağlayamayabileceğini gösteriyor.
Küresel ölçekte, birçok ülke sağlık sistemlerini reforme ederken yenilikçi modeller arıyor. ABD'nin bu deneyimden çıkaracağı dersler, diğer ülkelerin de benzer tuzaklardan kaçınmasına yardımcı olabilir. Özellikle sağlık hizmetlerinde merkeziyetçilik-yerelleşme dengesi, pilot programların ölçeklenebilirliği ve özel sektör katılımının rolü gibi konular öne çıkıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, sağlık alanında geniş kapsamlı bir dönüşüm gerçekleştirirken, ABD'deki CMMI deneyimi önemli dersler sunuyor. Sağlık Bakanlığı'nın yürüttüğü merkezi planlama ve pilot uygulamalar, benzer bürokratik verimsizlik risklerini taşıyor. Türkiye'nin, maliyet etkinliği ve hasta memnuniyetini ön planda tutan, esnek ve sonuç odaklı modeller geliştirmesi kritik. Ayrıca, kamu kaynaklarının etkin kullanımı açısından CMMI gibi kurumların performans izleme mekanizmaları Türk sağlık sistemine uyarlanabilir.
