ABD’li çip devi NVIDIA’nın Latin Amerika direktörü, iddiaları sert bir dille reddetti. Şirketin üst düzey yöneticisi, bölgenin Çin’e kısıtlı çiplerin kaçırılmasında bir geçiş koridoru olarak kullanıldığı yönündeki iddiaların asılsız olduğunu söyledi. Bu açıklama, Amerikalı yapay zeka firması Anthropic’in, Çin laboratuvarlarının son dönemdeki ilerlemelerini kısmen kaçak çiplerle elde ettiğini öne sürmesinden haftalar sonra geldi. Konu, ABD ile Çin arasındaki teknoloji rekabetinin Latin Amerika’ya sıçramasına neden oldu.
NVIDIA’nın yanıtı ve Anthropic iddiaları
NVIDIA’nın Latin Amerika Başkanı Marcio Aguiar, Brezilya’da düzenlenen bir teknoloji etkinliğinde gazetecilere yaptığı açıklamada, “Latin Amerika’nın kısıtlı çipler için bir geçiş koridoru olduğu fikri tamamen yanlış. Şirketimiz, tüm uluslararası ticaret kurallarına titizlikle uymaktadır” dedi. Aguiar, NVIDIA’nın Brezilya ve diğer Latin Amerika ülkelerinde yasal çip tedarikini sürdürdüğünü, ancak herhangi bir kaçakçılık faaliyetine karışmadığını vurguladı. Bu açıklama, Anthropic’in geçtiğimiz ay yayımladığı bir raporda, Çin’deki bazı yapay zeka laboratuvarlarının, ABD’nin ihracat kısıtlamalarını aşmak için Brezilya üzerinden çip tedarik ettiği iddiasına bir yanıt niteliği taşıyor. Anthropic, söz konusu iddiayı doğrulayacak somut kanıt sunmamış olsa da, rapor ABD Kongresi’nde endişe yaratmıştı. ABD Ticaret Bakanlığı, 2022 yılından bu yana Çin’e yüksek performanslı yapay zeka çiplerinin ihracatını sıkılaştırmış, NVIDIA’nın A100 ve H100 serisi çipleri de bu kapsamda kısıtlanmıştı.
Brezilya’nın rolü ve küresel yansımalar
Brezilya, ABD’nin çip ihracat kısıtlamalarının ardından Çin’e alternatif bir rota olarak öne çıkmıştı. Ülke, hem ABD ile yakın ticari ilişkilere sahip hem de Çin’in en büyük ticaret ortaklarından biri konumunda. Brezilya’nın, kısıtlı çiplerin yeniden ihracatında bir durak olarak kullanılabileceği endişesi, Washington’da daha sıkı denetim çağrılarına yol açtı. Ancak Aguiar, bu endişelerin yersiz olduğunu savundu: “Brezilya’da yürürlükte olan düzenlemeler zaten oldukça katı. NVIDIA olarak biz, tüm satışlarımızı ve dağıtım ağımızı sıkı bir şekilde takip ediyoruz.” Uzmanlar, ABD’nin yaptırımlarını delmek isteyen Çinli firmaların Malezya, Singapur ve Meksika gibi ülkeleri kullanabileceğini, ancak Brezilya’nın bu listede ön planda olduğuna dair somut bir kanıt bulunmadığını belirtiyor. Öte yandan, ABD Kongresi’nde yakın zamanda sunulan bir tasarı, yaptırımları delme girişimlerine karşı istihbarat paylaşımını artırmayı hedefliyor. Bu gelişmeler, ABD-Çin teknoloji savaşının Latin Amerika’ya sıçradığının bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye’nin de içinde bulunduğu küresel çip tedarik zincirindeki kırılganlıkları bir kez daha gözler önüne seriyor. Türkiye, savunma ve yapay zeka alanında dışa bağımlılığını azaltmak için yerli çip üretimine büyük yatırım yapıyor. ABD-Çin rekabetinin Latin Amerika’ya sıçraması, Türkiye’nin üçüncü taraflardan çip tedarikinde karşılaşabileceği risklere işaret ediyor. Ayrıca, ABD’nin yaptırım politikaları, Türkiye gibi NATO müttefiki ülkeleri de zaman zaman hedef alabildiğinden, bu tür denetimlerin Türkiye’nin çip ithalatına dolaylı etkisi olabilir. Türkiye’nin, bu rekabetten etkilenmemek için alternatif tedarikçilerle ilişkilerini güçlendirmesi ve yerli üretim kabiliyetini artırması stratejik önem taşıyor.
