2023 yılının Haziran ayında Nottingham'da bıçaklı saldırı düzenleyen Valdo Calocane'nin öncesinde kamu güvenliğinin ikinci plana atıldığını söyleyen kurbanların aileleri, sağlık çalışanlarının tedavi ettikleri kişilerin başkaları için risk oluşturması durumunda hasta gizliliğini ihlal etme yükümlülüğü olduğunu belirtti. Saldırıda 19 yaşındaki Barnaby Webber ve Grace O'Malley-Kumar ile 65 yaşındaki Ian Coates hayatını kaybetmişti. Calocane, 2019-2020 yıllarında şizofreni teşhisiyle tedavi görmüş ve defalarca hastaneye yatırılmıştı.
Saldırganın geçmişi ve tedavi süreci
Valdo Calocane, saldırı öncesinde Nottinghamshire Healthcare NHS Foundation Trust tarafından tedavi ediliyordu. 2020 yılında bir hastanede iki hafta kaldıktan sonra taburcu edilmişti. Aynı yıl içinde bir hemşireye saldırmasına rağmen savcılık tarafından takipsizlik kararı verilmiş, bunun yerine zorunlu tedaviye tabi tutulmuştu. 2021'de ise bu kez bir polis memuruna saldırmış ancak yine cezai işlem uygulanmamıştı. Calocane, 2023 Haziran'ında üç kişiyi öldürdükten sonra bir kamyoneti çalıp üç kişiyi de yaralamıştı. Mahkeme, Calocane'yi üç cinayet ve üç cinayete teşebbüsten suçlu bulmuş ancak akıl sağlığı nedeniyle hastaneye kapatılmasına karar vermişti.
Barnaby Webber'in annesi Emma Webber, yaptığı açıklamada, "Bu trajedi, hastaların başkaları için tehdit oluşturduğu durumlarda doktorların hasta gizliliğini ihlal etme sorumluluğu olması gerektiğini gösteriyor. Calocane'nin geçmişi, gerekli uyarılar yapılsaydı belki de bu üç masum insanın hayatı kurtarılabilirdi" dedi. Webber, özellikle psikiyatrik hastaların toplum için oluşturduğu risklerin daha ciddiye alınması gerektiğini vurguladı.
Medikal etik ve kamu güvenliği tartışması
Olay, Birleşik Krallık'ta hasta mahremiyeti ile kamu güvenliği arasındaki hassas dengeyi yeniden gündeme getirdi. Mevcut düzenlemelere göre doktorlar, hastalarının başkalarına ciddi zarar verme riski olduğunda gizliliği ihlal edebiliyor ancak bu yetki genellikle dar yorumlanıyor. Nottinghamshire Healthcare NHS Foundation Trust, olayla ilgili bağımsız bir soruşturma başlattığını duyurdu. Uzmanlar, Calocane vakasının, sağlık çalışanlarının risk değerlendirmesi yaparken daha proaktif olması gerektiğini gösterdiğini belirtiyor.
İngiliz Tabipler Birliği (BMA), konuyla ilgili olarak "Doktorlar, hastalarının gizliliğini korumakla yükümlüdür ancak bu görev, üçüncü kişilere yönelik ciddi bir tehdit söz konusu olduğunda sınırlandırılabilir. Her vaka kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir" açıklamasını yaptı. Ancak aileler, bu tür değerlendirmelerin yetersiz kaldığını ve yasal düzenlemelerin daha net hale getirilmesi gerektiğini savunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Nottingham saldırısı sonrası yaşanan tartışmalar, Türkiye'de de benzer bir hassasiyeti gündeme getirebilir. Türkiye'de hasta mahremiyeti, Sağlık Bakanlığı ve Türk Tabipleri Birliği tarafından düzenlenen etik kurallarla korunmaktadır. Ancak, akıl sağlığı sorunları olan bireylerin toplum için oluşturduğu risklerin yönetimi konusunda benzer ikilemler yaşanabilir. Türkiye'de de şiddet içeren suçların faillerinin bir kısmının psikiyatrik geçmişe sahip olduğu biliniyor. Bu nedenle, İngiltere'deki tartışmalar, Türk sağlık politikaları ve hukuk sistemi açısından örnek teşkil edebilir. Özellikle psikiyatri hastalarının takibi ve toplum güvenliği arasındaki dengenin yeniden değerlendirilmesi, Türkiye'de de benzer vakaların önlenmesine katkı sağlayabilir.
