Norveç Kralı V. Harald, 89 yaşında Cuma günü hayatını kaybetti. II. Dünya Savaşı sırasında Nazi işgali altındaki Norveç'ten çocukken ailesiyle birlikte ABD'ye sürgüne giden Harald, ülkesine döndükten sonra tahta çıkmış ve halkı tarafından sevilen bir monark olarak tanınmıştı. Ölümünün ardından oğlu Veliaht Prens Haakon, VIII. Haakon adıyla tahta çıktı. 91 yaşındaki eşi Kraliçe Sonja ve diğer aile üyelerinin kralın yanında olduğu bildirildi. Norveç'te bir haftalık milli yas ilan edildi ve devlet töreni düzenleneceği açıklandı.
Kraliyet hayatı ve tahta çıkışı
V. Harald, 21 Şubat 1937'de Oslo'da doğdu. Babası Kral V. Olav, annesi ise İsveçli Prenses Marta idi. 1940 yılında Almanya'nın Norveç'i işgal etmesi üzerine kraliyet ailesi önce İsveç'e, ardından ABD'ye sığındı. Küçük Harald, savaşı ABD'de geçirdi ve 1945'te ülkesine dönebildi. Eğitimini Oslo Üniversitesi'nde tamamladıktan sonra 1957'de babasının ölümü üzerine 55 yaşında tahta çıktı.
Gençliğinde askeri eğitim aldı ve yelken sporuyla ilgilendi. Ancak onu halka en çok yakınlaştıran olaylardan biri, 1968'de evlendiği Sonja Haraldsen ile ilişkisi oldu. Sonja, kraliyet ailesi dışından sıradan bir vatandaştı; bu nedenle dönemin saray çevreleri evliliğe sıcak bakmamıştı. Harald, tahttan feragat etmeyi bile göze alarak Sonja ile evlenmekte ısrar etti ve sonunda babasının onayını aldı.
Norveç toplumuna katkıları ve küresel rolü
V. Harald'ın 34 yıllık hükümdarlığı, Norveç'in modernleşmesi ve uluslararası alanda etkinliğinin arttığı bir döneme denk geldi. Kral, anayasal yetkilerini sınırlı kullanırken, ülkeyi birleştirici bir figür olarak öne çıktı. 2011'deki Utøya saldırısı ve Oslo'daki bombalı eylemlerin ardından yaptığı konuşma, halkın acısını paylaşan ve millete umut veren sözleriyle hafızalara kazındı.
Kral ayrıca iklim değişikliğiyle mücadele ve kutup araştırmaları konularında da aktif rol oynadı. Norveç'in Antarktika'daki araştırma istasyonlarına ve Arktik konseyine verdiği desteği kişisel olarak takip etti.
Kral V. Harald'ın sağlık sorunları son yıllarda arttı; kalp ameliyatı geçirdi, enfeksiyonlar nedeniyle hastanede kaldı. Buna rağmen kamuoyunda her zaman pozitif bir görüntü çizmeye çalıştı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Norveç, NATO ve Avrupa Ekonomik Alanı üyesi olarak Türkiye ile yakın ilişkilere sahiptir. Kral V. Harald'ın vefatı, Türkiye-Norveç ikili ilişkilerinde doğrudan bir değişiklik yaratmasa da, Norveç'in yeni Kralı VIII. Haakon döneminde Türkiye ile ticaret, enerji ve NATO işbirliği alanlarında süreklilik beklenmektedir. Norveç'in Avrupa Birliği üyesi olmamasına rağmen, Türkiye'nin AB sürecinde ve savunma sanayisinde önemli bir ortak olarak görülmesi, yeni kralın da bu politikaları sürdürmesi muhtemeldir. Ayrıca kutuplara yönelik ilgisi Türkiye'nin Antarktika'daki bilimsel varlığıyla örtüşmektedir; bu alanda işbirliği fırsatları doğabilir.
