Oslo, 29 Ağustos - Norveçliler, Cumartesi günü Kral V. Harald'a veda etmek için Kraliyet Sarayı önünde toplanırken, birçok seveni onun kapsayıcılık ve hoşgörü anlayışını minnetle andı. Ülke tarihinin en uzun süre tahtta kalan hükümdarı olan Kral Harald, 87 yaşında hayata gözlerini yumdu. Cenaze töreninin ardından naaşı, halkın ziyaretine açık şekilde sarayda katafalka konuldu. Norveç hükümeti, ulusal yas ilan ederken, dünyanın dört bir yanından devlet başkanları ve kraliyet ailesi mensuplarının cenazeye katılacağı açıklandı.
Kralın Mirası: Birlik ve Hoşgörü
Kral V. Harald, 1991 yılında babası V. Olav'ın vefatının ardından tahta çıkmış, 34 yıllık hükümdarlığı boyunca Norveç toplumunun birleştirici bir figürü olmuştu. Özellikle 2016 yılında yaptığı bir konuşmada, “Norveçliler, Allah'a inananlar da, inanmayanlar da; Sámi halkı, göçmenler ve yerli halk dahil herkes Norveçlidir” diyerek ülkesindeki çok kültürlü yapıya vurgu yapmış ve bu sözleri büyük yankı uyandırmıştı. Kral, ayrıca engelli bireylerin hakları ve cinsiyet eşitliği konularında da duyarlılığıyla tanınıyordu.
Saray önünde toplanan kalabalıkta gözyaşları sel olurken, kimileri ellerinde çiçeklerle, kimileri de Norveç bayraklarıyla Kral'a son saygı duruşunu yapıyor. Oslo halkından 63 yaşındaki Anne Lindqvist, “Kral bizim için sadece bir hükümdar değil, bir baba figürüydü. O her zaman halkının yanında oldu, biz de onu hiç yalnız bırakmadık ve bırakmayacağız” dedi. Kraliyet ailesi adına yapılan açıklamada, Kralın vasiyeti üzerine mütevazı bir tören istediği, ancak halkın yoğun ilgisi nedeniyle planların genişletildiği belirtildi.
Norveç Başbakanı Jonas Gahr Støre, yaptığı açıklamada Kral Harald'ın ülkeyi zor zamanlarda bir arada tuttuğunu belirterek, “Onun liderliği, Norveç'in modern, açık ve kapsayıcı bir toplum olarak şekillenmesinde hayati bir rol oynadı” ifadelerini kullandı. Kralın cenazesinin, devlet töreniyle 3 Eylül'de kaldırılacağı ve Oslo Domkirkesi'nde düzenlenecek dini törenin ardından kraliyet mezarlığına defnedileceği öğrenildi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Kral V. Harald'ın vefatı, yalnızca Norveç için değil, İskandinav monarşileri ve Avrupa geneli için de bir dönemin kapanışına işaret ediyor. İkinci Dünya Savaşı sonrası dönemin tanığı olan Kral, babası gibi Nazi işgaline karşı direnişin sembolü olmuştu. Savaş sırasında ailesiyle birlikte Birleşik Krallık'a sürgüne gitmiş, gençlik yıllarında ülkesinin kurtuluşu için mücadele etmişti.
Uzmanlar, Kral Harald'ın ölümünün Norveç'in monarşiye olan desteğinde önemli bir test olacağını belirtiyor. Son anketlere göre Norveçlilerin yüzde 80'i monarşinin devam etmesini isterken, Veliaht Prens Haakon'un babasının popülaritesini yakalayıp yakalayamayacağı merak konusu. Kralın kızı Prenses Märtha Louise'in geçtiğimiz yıllarda medyatik yaşam tarzı ve tartışmalı açıklamalarıyla monarşiyi zaman zaman zor durumda bıraktığı da biliniyor.
Öte yandan, Kral'ın çevre konusundaki duyarlılığı da hatırlanıyor. 2019 yılında iklim değişikliğiyle mücadele için kamuoyuna çağrı yapan Kral, Kuzey Kutbu'nun korunması ve Norveç'in petrol bağımlılığının azaltılması yönünde görüşlerini dile getirmişti. Onun bu tutumu, ülkesindeki yeşil enerji dönüşümüne de ilham kaynağı olmuştu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kral V. Harald'ın vefatı, Norveç'in iç siyasetinde bir dönüm noktası olmakla birlikte, Türkiye'yi doğrudan ilgilendiren bir gelişme değildir. Ancak, Norveç'in Avrupa Konseyi, NATO ve Birleşmiş Milletler gibi uluslararası platformlardaki aktif rolü göz önüne alındığında, monarşideki bu değişimin ülkenin dış politika önceliklerini etkilemesi beklenebilir. Yeni Kral Haakon'un, babasının izinden giderek Norveç'in insani diplomasi ve barışçıl arabuluculuk misyonunu sürdürmesi, Türkiye ile Norveç arasındaki ilişkilerin olumlu seyrinde belirleyici olabilir. Türkiye ile Norveç, Suriye krizi, mülteci sorunu ve Doğu Akdeniz enerji kaynakları konularında farklı görüşlere sahip olsa da, iki ülke arasındaki ticaret hacmi son yıllarda artış göstermiştir. Kral Harald'ın hoşgörü ve kapsayıcılık mirası, Türkiye'nin de içinde bulunduğu bölgesel istikrar arayışlarına ilham verebilecek bir mesaj taşımaktadır.
