Nijerya, Güney Afrika Cumhuriyeti'nde son haftalarda artan yabancı düşmanlığı ve şiddet olayları nedeniyle vatandaşlarını tahliye etme kararı aldı. Nijerya Dışişleri Bakanlığı, ülke genelinde yabancılara yönelik saldırıların arttığını ve can güvenliğinin ciddi tehdit altında olduğunu belirterek, en az 600 Nijeryalının ülkelerine dönmek üzere kayıt yaptırdığını duyurdu. Tahliye işlemleri, Nijerya Hava Yolları'nın Johannesburg ve Lagos arasında düzenleyeceği özel uçuşlarla gerçekleştirilecek. Güney Afrika'da yaşayan yaklaşık 30 bin Nijeryalı bulunduğu tahmin ediliyor. Son saldırılarda çoğu Nijeryalı en az 15 kişi yaralandı, bazı iş yerleri ve evler yağmalandı.
Gelişmenin arka planı
Güney Afrika'da yabancı düşmanlığı yeni bir olgu değil. Ülke, yüksek işsizlik oranları (resmi verilere göre %32, gençlerde %60'a varan) ve ekonomik eşitsizlikler nedeniyle sık sık göçmenlere yönelik saldırılara sahne oluyor. Yabancılar, işleri ve kaynakları çalmakla suçlanıyor. Özellikle Nijeryalılar, uyuşturucu ticareti ve organize suçla ilişkilendirilerek hedef gösteriliyor. Bu kez, eylül ayında Johannesburg'un kent merkezinde bir Nijeryalıya ait dükkana düzenlenen saldırı sonrası gerilim tırmanmıştı. Olayın ardından sosyal medyada yabancılara karşı nefret söylemi yayıldı ve şiddet dalgası diğer bölgelere sıçradı. Nijerya hükümeti, bir süredir vatandaşlarını uyarıyor ve durumu diplomatik yollarla çözmeye çalışıyordu. Ancak son saldırıların ardından tahliye kararı alındı. Nijerya Devlet Başkanı Muhammadu Buhari, Güney Afrikalı mevkidaşı Cyril Ramaphosa ile telefonda görüşerek endişelerini iletti. Ramaphosa, saldırıları kınayarak faillerin yargı önüne çıkarılacağını söyledi.
Bölgesel veya küresel boyut
Nijerya'nın bu adımı, Afrika kıtasında yükselen yabancı düşmanlığına karşı atılmış en somut adımlardan biri oldu. Geçtiğimiz yıllarda Etiyopya ve Kenya da vatandaşlarını Güney Afrika'dan tahliye etmişti. Bu durum, Afrika Birliği'nin (AfB) kıta içi göç ve serbest dolaşım politikalarına gölge düşürüyor. AfB'nin 2063 Gündemi'nin ana hedeflerinden biri olan kıta içi serbest dolaşım, artan milliyetçilik ve ekonomik krizlerle sekteye uğruyor. Güney Afrika'daki olaylar, aynı zamanda Afrika kıtasındaki diğer ülkelerde de yabancı düşmanlığının tetiklenmesine neden olabilir. Nijerya ve Güney Afrika, kıtanın en büyük iki ekonomisi olarak birbirleriyle ticari ve diplomatik ilişkilerini sürdürmek zorunda. Ancak bu tür gerilimler, iki ülke arasındaki ticareti olumsuz etkileyebilir. Güney Afrika'da faaliyet gösteren Nijeryalı iş insanları, yaşanan olayların yatırım ortamını bozduğunu belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Güney Afrika'da yabancılara yönelik artan şiddet, Türkiye'nin Afrika politikası açısından dikkatle izlenmesi gereken bir gelişme. Türkiye, son yıllarda Afrika kıtasında ticari ve diplomatik varlığını önemli ölçüde artırdı. Güney Afrika'da yaklaşık 300 Türk vatandaşı yaşamakta ve çeşitli sektörlerde faaliyet göstermektedir. Her ne kadar doğrudan bir tehdit söz konusu olmasa da, yabancı düşmanlığının yayılması Türk yatırımlarını ve vatandaşlarının güvenliğini etkileyebilir. Ayrıca, Türkiye-Nijerya ilişkileri de son dönemde gelişme kaydetmiştir. Nijerya'da yaşanan bu tahliye, Türkiye'nin Afrika ülkeleriyle ilişkilerinde istikrarın önemini bir kez daha ortaya koymaktadır. Türk Dışişleri Bakanlığı'nın bölgedeki gelişmeleri yakından takip etmesi ve olası risklere karşı vatandaşlarını uyarması yerinde olacaktır.
