Güney Afrika Cumhuriyeti'nde son haftalarda yabancılara yönelik şiddet olaylarının tırmanması, kıtalararası bir diplomatik krize dönüşme potansiyeli taşıyor. Nijerya Dışişleri Bakanlığı, iki Nijerya vatandaşının hayatını kaybettiğini, bunlardan birinin polis ateşi sonucu öldüğünü açıkladı. Lagos yönetimi, yetkililerin durumu ele almadığı takdirde belirtilmemiş bazı önlemler alacağını duyurarak tansiyonu yükseltti. Olayların merkez üssü, başta Johannesburg olmak üzere ülkenin büyük şehirleri olurken, çoğunluğu diğer Afrika ülkelerinden gelen göçmenler hedef alınıyor.
Şiddet Dalgası ve Diplomatik Uyarı
Nijerya Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan yazılı açıklamada, Johannesburg'da yaşanan saldırılarda bir Nijeryalı'nın polis tarafından vurulduğu, başka bir Nijeryalı'nın da çetelerce linç edildiği belirtildi. Açıklamada ayrıca, Güney Afrika hükümetine, “yabancı düşmanlığı kaynaklı şiddeti durdurması ve failleri adalete teslim etmesi” çağrısı yapıldı. Aksi halde Nijerya'nın “ülkesinin menfaatlerini korumak için her türlü tedbiri almaktan çekinmeyeceği” ifade edildi. Bu açıklama, iki ülke arasında daha önce de yaşanan benzer krizlerin ardından geldi.
Güney Afrika polisi, olaylarla ilgili henüz resmi bir açıklama yapmazken, Nijerya'nın Johannesburg Başkonsolosluğu vatandaşlarına dikkatli olmaları çağrısında bulundu. Yerel kaynaklar, şiddetin özellikle işsizlik ve ekonomik sıkıntıların arttığı bölgelerde yoğunlaştığını bildiriyor. Göçmenlerin iş fırsatlarını ellerinden aldıkları gerekçesiyle hedef alındığı belirtiliyor.
Kıtasal ve Küresel Boyut
Güney Afrika, kıtanın en büyük ekonomilerinden biri olarak onlarca yıldır başta komşu ülkeler olmak üzere tüm Afrika'dan göç almaktadır. Ancak artan işsizlik (resmi verilere göre %30'un üzerinde) ve gelir eşitsizliği, özellikle genç nüfus arasında yabancı düşmanlığını körüklemektedir. 2008'de 62 kişinin öldüğü benzer bir şiddet dalgasının ardından, 2019'da da Nijerya ve Güney Afrika arasında diplomatik gerilim yaşanmıştı. Bu kez, olayların Nijerya'da geniş yankı uyandırması ve sosyal medyada tepki kampanyaları düzenlenmesi, krizin yayılma riskini artırıyor.
Afrika Birliği henüz resmi bir yorum yapmazken, uluslararası insan hakları örgütleri Güney Afrika'yı göçmenleri korumaya çağırdı. Olaylar, kıta genelinde göç ve entegrasyon politikalarının yeniden tartışılmasına neden olabilir. Zira Güney Afrika'da yaşayan tahmini 3 milyon yabancı uyruklu bulunuyor ve bunların çoğu Zimbabve, Mozambik, Malavi ve Nijerya'dan gelenler.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Güney Afrika'daki yabancı düşmanlığı, Türkiye açısından doğrudan bir tehdit oluşturmasa da, özellikle Afrika kıtasındaki ticari ve diplomatik nüfuzu bağlamında dolaylı etkiler doğurabilir. Türkiye, Güney Afrika ile ikili ticaret hacmini artırma çabasındadır. Söz konusu istikrarsızlık, yatırım ortamını olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Nijerya gibi Afrika'nın yükselen ekonomileriyle ilişkilerini güçlendiren Türkiye, bu tür krizlerde arabuluculuk rolü üstlenebilir. Kıtadaki genel güvenlik ve istikrarın bozulması, Türk şirketlerinin faaliyetlerini de riske atabilir.
