Nijerya'nın güneyindeki Benin-Agbor-Asaba karayolu, ülkenin en işlek güzergahlarından biri olmasına rağmen, bakımsızlık nedeniyle adeta bir çileye dönüşmüş durumda. Al Jazeera muhabirleri, bu yolda günlerce mahsur kalan yolcularla konuşarak, ülkenin karşı karşıya olduğu altyapı krizinin boyutlarını gözler önüne serdi. Yolun büyük bölümü çökme ve devasa çukurlarla kaplıyken, araçlar saatlerce hatta günlerce ilerleyemiyor. Bu durum, hem can güvenliğini tehdit ediyor hem de Nijerya'nın ekonomik ve sosyal hayatını felç eden bir tablo ortaya koyuyor.
Kara Yolunda Mahsur Kalanların Dramı
Benin-Agbor-Asaba karayolu, petrol zengini Nijer Deltası bölgesini ülkenin geri kalanına bağlayan kritik bir hat. Ancak yıllardır süren ihmal, bu yolu adeta bir enkaza çevirmiş. Al Jazeera'nın görüştüğü yolculardan biri olan ve ismini vermek istemeyen bir kamyon şoförü, “Bu yolda üç gündür mahsurum. Yiyeceğimiz ve suyumuz tükendi. Kimse bize yardım etmiyor” diyor. Başka bir yolcu ise, “Bu yol yüzünden işimi kaybettim. Mallarım zamanında varamadığı için müşterilerim sözleşmeyi iptal etti. Hükümet bizi görmezden geliyor” şeklinde konuşuyor. Benzer şikayetler, yolun her iki yönünde de uzun kuyruklar oluşturan tır ve otobüs sürücülerinden geliyor.
Yolun durumu, sadece ulaşımı değil, aynı zamanda bölge ekonomisini de olumsuz etkiliyor. Tarım ürünleri ve diğer malların taşınamaması, fiyatların artmasına ve yerel halkın geçim kaynaklarının zarar görmesine yol açıyor. Nijerya Federal Karayolları Bakım Ajansı'nın (FERMA) soruna müdahalesi ise yetersiz kalıyor. Yetkililer, geçici onarımlar yaptıklarını belirtse de, yolcular bu çabaların kalıcı bir çözüm sağlamadığını ifade ediyor.
Altyapı Krizi ve Siyasi Boyut
Nijerya, Afrika'nın en büyük ekonomisi ve petrol ihracatçısı olmasına rağmen, altyapı yatırımlarında ciddi bir gerileme yaşıyor. Dünya Bankası verilerine göre, ülkenin yol ağının büyük bölümü bakımsız durumda ve bu durum, ekonomik kalkınmanın önündeki en büyük engellerden biri olarak gösteriliyor. Muhalefet partileri ve sivil toplum örgütleri, hükümeti bu konuda yetersiz kalmakla suçluyor. Özellikle 2023 genel seçimleri öncesinde altyapı vaatleri ön plana çıkmış, ancak seçimlerin ardından bu konuda somut bir ilerleme sağlanamamıştı.
Uzmanlar, bu tür altyapı krizlerinin yalnızca ulaşımı etkilemekle kalmadığına, aynı zamanda hükümete olan güveni de sarstığına dikkat çekiyor. Yol kullanıcıları, yetkililerin kendilerini görmezden geldiğini düşünüyor. Bazı bölgelerde, çaresiz kalan sürücülerin kendi aralarında organize olarak yol onarımı yapmaya çalıştığı bile görülüyor. Bu durum, devletin temel hizmetleri sağlama konusundaki zafiyetinin bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.
Bölgesel ve Küresel Etkiler
Nijerya'daki altyapı sorunları, yalnızca ülkeyi değil, Batı Afrika bölgesini de etkiliyor. Benin-Agbor-Asaba karayolu, Kamerun ve Çad gibi komşu ülkelere açılan önemli bir ticaret koridoru. Yolun bu derece bakımsız olması, bölgesel ticaretin yavaşlamasına ve maliyetlerin artmasına neden oluyor. Ayrıca, bu durum ECOWAS (Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu) ülkeleri arasındaki entegrasyon çabalarını da olumsuz etkiliyor.
Öte yandan, petrol fiyatlarındaki dalgalanmalar ve COVID-19 sonrası toparlanma süreci, Nijerya gibi gelişmekte olan ülkelerin altyapı harcamalarını kısmasına yol açıyor. Uluslararası finans kuruluşları, Nijerya'ya altyapı yatırımları için kredi sağlama sözü verse de, bu fonların etkin kullanılamadığı eleştirileri yapılıyor. Yolun durumu, ülkenin petrol gelirlerinin nereye harcandığı sorusunu da gündeme getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Nijerya'daki altyapı krizi, Türkiye'nin Afrika açılımı politikası açısından önemli bir fırsat ve risk barındırıyor. Türk müteahhitlik firmaları, Afrika'da üstlendikleri ulaşım ve enerji projeleriyle biliniyor; benzer şekilde Nijerya'da da karayolu, köprü ve liman yenileme ihalelerinde yer alabilirler. Ancak bu tür projelerin finansmanı ve güvenliği, Türk yatırımcılar için önemli bir endişe kaynağı. Ayrıca, Nijerya'daki istikrarsızlık ve yolsuzluk algısı, Türk şirketlerinin bu pazara girişini zorlaştırabilir. Türkiye'nin bu krizden çıkarabileceği ders, altyapı yatırımlarının yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda siyasi istikrarın da bir göstergesi olduğudur. Nijerya'nın bu alandaki açmazı, Türkiye'nin kendi altyapı hamlelerinin kıymetini bir kez daha ortaya koyuyor.
