Nijer'in başkenti Niamey'de Çarşamba günü silah sesleri ve patlamalar duyulduğu bildirildi. Yerel medya ve görgü tanıkları, şehrin çeşitli noktalarında yoğun çatışma sesleri işitildiğini aktardı. Olayların, devlet başkanlığı binasına yakın bölgelerde yoğunlaştığı belirtiliyor. Henüz resmi bir açıklama yapılmazken, askeri yönetim sosyal medya hesabından yaptığı duyuruda, "Savunma ve Güvenlik Güçlerimiz Anavatan'ın Savunması için seferber edilmiştir. Birleşik, uyanık ve destekleyici olalım" ifadelerini kullandı. Bu açıklama, ülkede olası bir darbe girişimi veya güvenlik operasyonu yaşandığına dair endişeleri artırdı.
Gelişmenin Arka Planı
Nijer, Temmuz 2023'te Cumhurbaşkanı Mohamed Bazoum'a karşı yapılan askeri darbenin ardından siyasi istikrarsızlıkla boğuşuyor. Darbe sonrası yönetimi eline alan askeri cunta, ülkeyi demir yumrukla yönetiyor. Bu süreçte Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu (ECOWAS) Nijer'deki askeri yönetimi tanımadığını açıklamış, ancak müdahale tehdidini hayata geçirmemişti. Uluslararası toplum, Nijer'deki demokratik düzenin yeniden tesisi için çağrılarda bulunuyor; ancak cunta yönetimi iktidarı bırakmaya yanaşmıyor.
Son olayların, iç siyasetteki gerilimin bir yansıması olabileceği değerlendiriliyor. Geçtiğimiz aylarda cunta karşıtı gösteriler düzenlenmiş, güvenlik güçleri bu gösterilere sert müdahalede bulunmuştu. Ayrıca, ülkenin kuzey ve batı bölgelerinde faaliyet gösteren cihatçı grupların da saldırılarını yoğunlaştırdığı biliniyor. Yaşanan silahlı çatışmaların bu gruplardan kaynaklanmış olabileceği ihtimali üzerinde duruluyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Nijer, Sahel bölgesinde Fransa ve ABD'nin önemli bir müttefiki konumundaydı. Ancak 2023 darbesi sonrası bu ülkelerle ilişkiler gerilmiş, Fransa büyükelçisini geri çağırmış ve askerlerini çekmişti. Nijer'in yeni yönetimi, Rusya'ya yakınlaşma sinyalleri vermiş, Mali ve Burkina Faso ile askeri ittifak anlaşmaları imzalamıştı. Bu gelişmeler, bölgedeki güç dengelerini değiştirmiş durumda.
Nijer'deki istikrarsızlık, komşu ülkeleri de doğrudan etkiliyor. Özellikle Nijerya, Benin ve Libya sınırlarındaki güvenlik riski artmış durumda. Ayrıca, Nijer'in uranyum yatakları bakımından zengin olması, ülkenin küresel enerji piyasalarındaki önemini artırıyor. Bu nedenle, ülkede yaşanan her türlü siyasi ve güvenlik krizi uluslararası toplumun dikkatini çekiyor. Avrupa Birliği ve ABD, Nijer'deki durumu yakından izliyor, vatandaşlarını güvenli bölgelere çekilmeleri konusunda uyarıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Nijer ile son yıllarda savunma sanayi, enerji ve insani yardım alanlarında iş birliği geliştirmişti. Özellikle askeri eğitim ve kapasite artırımı konularında ikili anlaşmalar yapılmıştı. Nijer'deki istikrarsızlık, Türkiye'nin Afrika açılımı politikası çerçevesinde bölgeye yönelik yatırımlarını olumsuz etkileyebilir. Türk şirketlerinin Nijer'deki altyapı projelerinde yer aldığı biliniyor; bu projelerin güvenliği risk altında olabilir. Ayrıca, bölgedeki güvenlik sorunları, Türkiye'nin insani yardım operasyonlarını da sekteye uğratabilir. Türkiye, Sahel bölgesindeki istikrarın uluslararası toplumun ortak çabalarıyla sağlanabileceğini savunarak, diyalog ve diplomasiyi destekliyor. Bu tür krizlerin, Türkiye'nin bölgedeki etkinliğini artırma çabalarını yeniden gözden geçirmesine yol açabileceği değerlendiriliyor.
