California Valisi Gavin Newsom, Başkan Donald Trump'ın siyasi müttefiklerine yönelik oluşturduğu 1,8 milyar dolarlık 'silaha karşı koruma fonu'ndan eyalet sakinlerinin alacağı her kuruşu vergilendirmekle tehdit etti. Newsom, fonu 'rant fonu' olarak nitelendirirken, bu adımın federal hükümetin eyalet egemenliğine müdahalesine karşı bir savunma hattı olduğunu söyledi. Demokrat vali, Trump yönetiminin Kaliforniya'nın ilerici politikalarını hedef alan fon dağıtımını engellemek için vergi gücünü kullanacağını belirtti.
Fonun içeriği ve arka plan
Trump'ın imzaladığı başkanlık kararnamesiyle oluşturulan 'Silaha Karşı Koruma Fonu', federal yaptırımlarla veya soruşturmalarla karşı karşıya kalan Trump yanlısı kişi ve kuruluşlara mali destek sağlamayı amaçlıyor. Fonun bütçesi 1,8 milyar dolar olarak belirlenmiş durumda. Newsom, bu fonun 'siyasi müttefikleri korumak için bir kurtarma paketi' olduğunu savunarak, 'Kaliforniya vergi mükelleflerinin parası, Trump'ın siyasi intikam aracı olarak kullanılamaz' dedi.
Vali, eyalet yasama meclisine sunacağı yasa tasarısında, fondan yararlanan herhangi bir Kaliforniya sakinine yüzde 100 oranında eyalet gelir vergisi uygulanmasını öngörüyor. Bu, alınan paranın tamamının eyalete iade edilmesi anlamına geliyor. Newsom, 'Eğer Trump'ın trol ordusuna katılmak istiyorsanız, bunun bedelini ödeyeceksiniz' ifadelerini kullandı.
Hukuki boyut ve tepkiler
Uzmanlar, yüzde 100 vergi oranının anayasal olarak sorgulanabilir olduğunu belirtiyor. Vergi hukuku profesörü John Smith, 'Eyaletler, federal fonları vergilendirme yetkisine sahip ancak yüzde 100 oran, federal programın amacını tamamen ortadan kaldırarak caydırıcı bir etki yaratır' dedi. Trump yönetimi ise fonun yasal olduğunu ve Newsom'un tehdidinin 'siyasi tiyatro' olduğunu savunuyor. Beyaz Saray sözcüsü, 'Vali Newsom, Kaliforniya'nın sorunlarını çözmek yerine Başkan'ın politikalarını sabote etmeye çalışıyor' açıklamasını yaptı.
Cumhuriyetçi Parti yetkilileri, Newsom'un hamlesinin eyalet içinde kutuplaşmayı artıracağını ve federal fonların kullanımını engellemeye yönelik bir adım olduğunu söyledi. Kaliforniya'da yaşayan Trump destekçileri ise 'vergilerimizle bize karşı savaşıyorlar' diyerek tepki gösterdi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, ABD'de federal hükümet ile eyaletler arasındaki yetki çatışmasının bir örneği olarak Türk dış politikası açısından emsal teşkil edebilir. Türkiye'nin merkezi yönetim yapısı nedeniyle benzer bir durumla karşılaşması olası değil ancak, ABD'deki bu tür siyasi kutuplaşmalar, Türkiye'nin ABD ile ilişkilerinde federal düzeydeki muhatap bulma ve lobicilik stratejilerini etkileyebilir. Ayrıca, Trump yönetiminin siyasi müttefiklere fon aktarması, uluslararası hukukta devlet yardımlarının şeffaflığı tartışmalarını yeniden gündeme getirebilir. Türkiye, ABD'deki bu iç siyasi gerilimi yakından izleyerek, kendi diplomatik çıkarları doğrultusunda pozisyon almalıdır.
