Kaliforniya Valisi Gavin Newsom, eyalette milyarderlerden alınacak ek bir vergi teklifinin seçmenlere sunulmasını engellemek için yoğun bir son dakika kampanyası yürütüyor. Bloomberg muhabiri Eliyahu Kamisher'ın 'Real Yield' programında aktardığına göre, Newsom yönetimi, vergi teklifinin Kasım 2025'teki referanduma gitmesini önlemek için yasal ve siyasi tüm seçenekleri zorluyor. Bu hamle, Kaliforniya'nın yüksek vergi yükü ve artan bütçe açığı bağlamında büyük tartışmalara yol açıyor.
Teklifin Detayları ve Newsom'un Endişeleri
Söz konusu vergi teklifi, Kaliforniya'da yaşayan ve net varlıkları 1 milyar doları aşan kişilerden her yıl ek bir servet vergisi alınmasını öngörüyor. Bu teklifin savunucuları, elde edilecek gelirin eğitim, sağlık ve altyapı gibi kamu hizmetlerine aktarılmasını hedefliyor. Ancak Vali Newsom, bu verginin eyaletin yenilikçilik ve girişimcilik ruhunu olumsuz etkileyeceğini düşünüyor.
Newsom, teknoloji devlerine ve yüksek gelirli bireylere ev sahipliği yapan Kaliforniya'da, bu tür bir verginin milyarderleri eyaletten kaçırabileceği uyarısında bulunuyor. Özellikle Texas ve Florida gibi düşük vergili eyaletlere göç eden şirketlerin sayısının arttığı bir dönemde, bu vergi teklifi iş dünyasında endişe yaratmış durumda. Vali, ayrıca vergi gelirlerinin istikrarsız olabileceğini ve ekonomik dalgalanmalara karşı kırılganlık yaratacağını savunuyor.
Bloomberg'in haberine göre, Newsom ve ekibi, vergi teklifinin anayasaya aykırı olduğu gerekçesiyle yargı yoluna başvurmayı da değerlendiriyor. Ayrıca, eyalet meclisindeki müttefikleri aracılığıyla teklifin referandum aşamasına gelmeden önce yasal engeller oluşturmaya çalışıyor. Son günlerde yapılan anketler, Kaliforniya seçmenlerinin yaklaşık %45'inin vergiye destek verdiğini, %40'ının ise karşı olduğunu gösteriyor. Bu da referandumun başa baş geçeceğine işaret ediyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Kaliforniya'nın milyarder vergisi girişimi, sadece eyalet çapında değil, ulusal ve küresel ölçekte de yankı uyandırıyor. ABD'de artan gelir eşitsizliği ve servet dağılımı tartışmaları, başta Bernie Sanders ve Elizabeth Warren olmak üzere birçok siyasetçinin gündeminde yer alıyor. Ancak şu ana kadar federal düzeyde kapsamlı bir servet vergisi uygulanmış değil. Kaliforniya'nın bu girişimi, eğer başarılı olursa, diğer eyaletler ve hatta diğer ülkeler için bir model teşkil edebilir.
Küresel ölçekte, servet vergileri Fransa, Norveç ve İsviçre gibi ülkelerde uygulanıyor. Ancak bu ülkelerde bile vergi oranları ve kapsamı sürekli tartışma konusu. ABD'de ise böyle bir verginin uygulanabilirliği, anayasal kısıtlamalar ve kayıt dışı ekonominin boyutu nedeniyle sıklıkla sorgulanıyor. Ekonomistler, Kaliforniya teklifinin uygulanabilirliği konusunda ikiye bölünmüş durumda. Bir kesim, bunun servet eşitsizliğini azaltmak için gerekli olduğunu savunurken, diğer kesim yatırımları ve ekonomik büyümeyi olumsuz etkileyeceğini ileri sürüyor.
Bu tartışma, özellikle enflasyon ve artan yaşam maliyetleriyle boğuşan orta sınıf için de önem taşıyor. Milyarder vergisinin onlara doğrudan bir fayda sağlayıp sağlamayacağı belirsiz. Ayrıca, vergi kaçırma ve servetin saklanması gibi pratik sorunlar da teklifin önünde önemli engeller olarak duruyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kaliforniya'daki milyarder vergisi tartışması, Türkiye için de önemli dersler içeriyor. Türkiye'de de artan gelir eşitsizliği ve servet vergileri zaman zaman gündeme geliyor. Ancak Türkiye gibi gelişmekte olan bir ekonomide, bu tür bir verginin uygulanabilirliği ve sonuçları daha hassas bir dengede duruyor. ABD'nin en büyük eyaletinde yaşanan bu tartışma, Türkiye'nin vergi politikaları açısından bir örnek vaka olarak değerlendirilebilir. Özellikle yüksek gelirli bireylerin ve şirketlerin yatırım kararları üzerindeki etkisi, Türkiye'nin yabancı yatırım çekme hedefleri açısından kritik. Eğer Kaliforniya'da uygulama başarısız olursa, bu durum Türkiye'deki benzer tekliflerin geleceğini de etkileyebilir. Öte yandan, başarılı olması halinde, Türkiye'de de servet vergisi tartışmalarını alevlendirebilir. Ancak her iki ülkenin ekonomik yapıları ve hukuk sistemleri arasındaki farklar göz önünde bulundurulmalıdır.
