Federal bir yargıç Çarşamba günü, Adalet Bakanlığı (DOJ) savcılarının New York City hastanelerinde tedavi gören trans bireylerin tıbbi kayıtlarına erişmesini engelledi. New York Güney Bölgesi ABD Bölge Yargıcı Katherine Polk Failla, davacıların geçici kısıtlama kararı talebini kabul ederek DOJ'un mahkeme celplerini askıya aldı. Bu karar, Trump yönetiminin cinsiyet kimliğine dayalı tıbbi prosedürleri federal soruşturma kapsamına almasının ardından gelen hukuki bir mücadelede önemli bir aşama olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin Arka Planı
Dava, Trump yönetiminin Nisan 2025'te yayımladığı ve 18 yaş altı bireyler için cinsiyet değiştirme ameliyatları ve hormon tedavilerini yasaklamayı hedefleyen bir yürütme emrinin ardından açıldı. Adalet Bakanlığı, bu kapsamda New York'taki Mount Sinai Hastanesi ve NewYork-Presbyterian Hastanesi gibi büyük sağlık kuruluşlarına mahkeme celpleri göndererek trans hastaların tıbbi kayıtlarını talep etti. Sağlık hizmeti sağlayıcıları ve trans hakları savunucuları, bu celplerin hastaların mahremiyetini ihlal ettiğini ve ayrımcılık yaratabileceğini savunarak Federal Mahkeme'ye başvurdu.
Yargıç Failla, geçici kısıtlama kararını verirken, DOJ'un celplerinin "makul olmayan şekilde geniş kapsamlı" olduğunu ve trans bireylerin sağlık hizmetlerine erişimini "ağır şekilde caydırabileceğini" belirtti. Karar, DOJ'un celplerin hukuki dayanağını ve kapsamını yeniden değerlendirmesi için 21 günlük bir süre tanıyor. Bu süre zarfında hastanelerin kayıtları paylaşması yasaklanmış durumda.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu karar, ABD'de trans bireylerin hakları konusunda yaşanan politik kutuplaşmanın bir yansıması olarak görülüyor. Trump yönetimi, seçim vaatleri arasında yer alan "çocukları cinsiyet değiştirme ameliyatlarından koruma" söylemini hayata geçirirken, sivil toplum örgütleri ve ilerici eyaletler bu politikaları yargı yoluyla durdurmaya çalışıyor. New York eyaleti, trans hakları konusunda en koruyucu yasalara sahip eyaletlerden biri olarak öne çıkıyor. Küresel ölçekte ise, bu dava trans bireylerin tıbbi hizmetlere erişiminin hukuki ve etik sınırlarını belirleme açısından emsal teşkil edebilir. Benzer tartışmalar Birleşik Krallık, İsveç ve Finlandiya'da da yaşanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'de LGBTİ+ bireylerin sağlık hakları ve mahremiyeti konusundaki tartışmalarla doğrudan bağlantılı olmasa da, küresel ölçekte trans haklarına yönelik politik baskıların arttığına işaret ediyor. Türkiye, trans bireylerin yasal tanınması ve sağlık hizmetlerine erişimi açısından sınırlı düzenlemelere sahip. ABD'deki bu tür yargı kararları, uluslararası insan hakları kuruluşlarının trans bireylerin sağlık verilerinin gizliliğini savunma stratejilerini etkileyebilir. Ayrıca, Türkiye'nin AB ile ilişkilerinde insan hakları kriterlerinin önemini koruduğu göz önüne alındığında, bu tür davaların uluslararası normlara etkisi dolaylı olarak takip edilmelidir.
