New York eyaletindeki Demokrat Parti mensupları, 2028 yılında yapılacak federal seçimler öncesinde eyaletin Temsilciler Meclisi sandalye sayısını dört artırmayı hedefleyen yeni bir seçim bölgesi düzenleme (redistricting) teklifini Pazartesi günü resmen eyalet meclisine sundu. Bu hamle, partinin bu yılın başında seçim haritasını değiştirme girişiminin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından geldi. Demokratlar, tek bir anayasa değişikliği ile hem seçim bölgesi çizim engellerini kaldırmayı hem de kendileri için daha avantajlı bir harita oluşturmayı planlıyor.
Gelişmenin arka planı ve hukuki boyut
New York Anayasası'na göre seçim bölgelerinin yeniden çizilmesi, her on yılda bir yapılan nüfus sayımının ardından gerçekleşiyor. Ancak 2020 sayımının ardından yapılan düzenleme süreci, eyaletteki siyasi kutuplaşma ve hukuki itirazlar nedeniyle tıkanmıştı. Demokratlar, Cumhuriyetçilerin kontrolündeki bazı bölgeleri kendi lehlerine yeniden çizerek ülke genelindeki Temsilciler Meclisi dengesini etkilemek istiyor.
Teklif, seçim bölgelerinin çizimini yapan bağımsız komisyonun yetkilerini kısıtlarken, eyalet meclisinin daha fazla söz sahibi olmasını öngörüyor. Anayasa değişikliği için önce eyalet meclisinde üçte iki çoğunluk, ardından halk oylaması (referandum) gerekiyor. Demokratlar, referandumu Kasım 2025'te yapmayı hedefliyor.
Cumhuriyetçi Parti ise teklife sert tepki gösterdi. Eyalet senatosundaki Cumhuriyetçi lider Rob Ortt, yaptığı açıklamada "Bu, Demokratların kaybettikleri seçimlerde sandalye kazanmak için Anayasa'yı manipüle etme girişimidir" dedi. Sivil toplum kuruluşları da sürecin şeffaf olmadığı eleştirisini yöneltti.
Bölgesel ve ulusal boyut: 2028 seçimleri ve güç dengesi
New York eyaleti şu anda Temsilciler Meclisi'nde 26 sandalyeye sahip; bunların 16'sı Demokrat, 10'u Cumhuriyetçi. Ancak mevcut seçim bölgeleri, eyaletin genel Demokrat ağırlıklı seçmen eğilimini tam yansıtmıyor. Uzmanlara göre Demokratların hedefi, özellikle Long Island ve Hudson Vadisi'ndeki birkaç Cumhuriyetçi sandalyeyi kazanarak ulusal düzeyde Temsilciler Meclisi'nde çoğunluğu ele geçirmek.
2028 seçimleri, başkanlık yarışıyla aynı anda yapılacağı için kritik öneme sahip. Eğer Demokratlar New York'ta dört sandalye daha kazanırsa, Cumhuriyetçilerin Meclis çoğunluğunu koruma şansı önemli ölçüde azalacak. Bu hamlenin başarılı olması halinde, diğer eyaletlerdeki Demokrat partiler için de emsal teşkil etmesi bekleniyor.
Ancak sürecin önünde ciddi hukuki engeller var. Yüksek Mahkeme'nin 2019'da federal seçimlerde "partizan gerrymandering" (siyasi çıkar için seçim bölgesi düzenleme) konusundaki içtihadı, eyalet mahkemelerinin bu tür düzenlemelere müdahale etmesini zorlaştırmıştı. New York'taki dava sürecinin uzaması ve Cumhuriyetçilerin federal mahkemeye başvurması muhtemel.
Türkiye Açısından Değerlendirme
New York'taki bu gelişme, ABD'deki seçim sistemi tartışmalarının bir parçası olup Türkiye'yi doğrudan ilgilendirmiyor. Ancak ABD Temsilciler Meclisi'nin kompozisyonu, Türkiye'ye yönelik yaptırım kararları, askeri yardım paketleri ve Ermeni soykırımı iddialarına ilişkin tasarılar gibi konularda belirleyici olabiliyor. Demokratların daha fazla sandalye kazanması, Kongre'nin Türkiye karşıtı tutumunu sertleştirebilir; zira Demokratlar genellikle Cumhuriyetçilere kıyasla Türkiye'ye daha eleştirel yaklaşıyor. Öte yandan, bu tür iç siyasi manevralar Türkiye-ABD ilişkilerini doğrudan değil, dolaylı olarak etkiler. Ankara’nın Washington’daki lobi faaliyetlerini ve stratejik iletişimini bu yeni dengelere göre gözden geçirmesi faydalı olacaktır.
