New York Belediye Başkanı Eric Adams, Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (ICC) İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu hakkında çıkardığı tutuklama kararının New York şehrinde uygulanmayacağını açıkladı. Adams, yaptığı yazılı açıklamada, "New York, dünyanın dört bir yanından gelen liderlere ev sahipliği yapar. ICC'nin kararı bizim için bağlayıcı değildir ve Netanyahu şehrimize gelirse herhangi bir yasal işlem yapmayacağız" ifadelerini kullandı. Açıklama, Netanyahu'nun BM Genel Kurulu için New York'a gelme ihtimalinin gündeme gelmesiyle birlikte geldi.
ICC Kararı ve Hukuki Boyut
ICC, geçtiğimiz aylarda Netanyahu ve Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında, Gazze'deki askeri operasyonlar sırasında savaş suçu işledikleri gerekçesiyle tutuklama kararı çıkarmıştı. Mahkeme, İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırılarında sivillerin hedef alındığı ve insani yardımların engellendiği gerekçesiyle bu kararı aldı. Ancak İsrail yönetimi, ICC'yi "sahne mahkemesi" olarak nitelendirerek kararı reddetti. Netanyahu'nun ofisinden yapılan açıklamada, "ICC, İsrail'in meşru müdafaa hakkını tanımayan siyasi bir organdır. Bu kararın hiçbir hukuki geçerliliği yoktur" denildi.
ABD, ICC'yi tanımayan ülkeler arasında yer alıyor. Washington yönetimi, mahkemenin Amerikan vatandaşları veya müttefik ülke liderleri üzerinde yargı yetkisi olmadığını savunuyor. Başkan Joe Biden'ın yönetimi, ICC'nin Netanyahu hakkındaki kararını "derin endişe verici" olarak nitelendirmiş ancak somut bir adım atmamıştı. New York Belediye Başkanı'nın açıklaması, federal hükümetin bu tutumuyla uyumlu bir şekilde değerlendiriliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ICC'nin tutuklama kararı, uluslararası hukuk açısından önemli bir emsal teşkil ediyor. Mahkeme, daha önce de Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin hakkında benzer bir karar almıştı. Ancak bu kararların uygulanabilirliği, büyük ölçüde ülkelerin ICC'ye olan bağlılığına bağlı. ABD, Çin, Rusya ve İsrail gibi güçlü ülkeler ICC'nin yargı yetkisini tanımazken, birçok Avrupa ülkesi mahkeme kararlarını uygulamakla yükümlü.
Netanyahu'nun olası bir New York ziyareti, uluslararası toplumda ikiye bölünmüş durumda. Bir yanda İsrail'in müttefikleri, liderin dokunulmazlığını savunurken; diğer yanda insan hakları örgütleri, ICC kararının uygulanması için çağrı yapıyor. Adams'ın açıklaması, bu tartışmada ABD'nin net bir şekilde İsrail'in yanında yer aldığını gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İsrail'in Gazze operasyonlarını sert bir dille eleştirirken, ICC kararını da destekleyen bir tutum sergiliyor. Ancak New York Belediye Başkanı'nın bu açıklaması, uluslararası hukukun siyasi çıkarlar doğrultusunda esnetilebildiğini bir kez daha gösteriyor. Türkiye'nin, Filistin davasında ICC kararlarının uygulanması için diplomatik girişimlerini sürdürmesi beklenirken; bu tür gelişmeler, Ankara'nın uluslararası platformlarda daha etkin bir rol oynaması gerektiğini ortaya koyuyor.
