İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, 28 Nisan 2025 Pazartesi günü yaptığı açıklamada, bu yıl içinde yapılması planlanan genel seçimlerde aday olacağını duyurdu. Ülkesinin en uzun süre görev yapan başbakanı olan Netanyahu, son üç yıldır İsrail'i birden fazla cephede savaşa yönlendirmesiyle eleştirilerin odağında yer alıyor. Açıklama, ABD ile İran arasında varıldığı bildirilen bir anlaşmanın hemen ardından geldi ve bu durum, Netanyahu'nun hem iç siyasetteki pozisyonunu güçlendirme hem de bölgesel gelişmelere karşı bir duruş sergileme çabası olarak yorumlanıyor.
Gelişmenin arka planı
Netanyahu, 2023 yılından bu yana Gazze Şeridi'nde Hamas'a karşı yürütülen askeri operasyonların başında yer alıyor. Ayrıca Lübnan Hizbullah'ı ile çatışmalar ve İran'ın nükleer programına yönelik gizli operasyonlar da dahil olmak üzere çok boyutlu bir güvenlik kriziyle karşı karşıya. İsrail kamuoyu, savaşın maliyeti, asker kayıpları ve ekonomik zorluklar nedeniyle Netanyahu'nun savaş zamanı liderliğini sorgulamaya başladı. Son anketler, Likud Partisi'nin oy oranının düştüğünü ve rakip partilerin koalisyon kurma ihtimalinin arttığını gösteriyor.
Netanyahu'nun seçim açıklaması, ABD-İran anlaşmasının duyulmasıyla aynı güne denk geldi. Anlaşmanın ayrıntıları henüz netleşmemiş olsa da, İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin sınırlandırılması karşılığında ekonomik yaptırımların hafifletilmesini öngördüğü belirtiliyor. Netanyahu yıllardır İran'ın nükleer anlaşmalarına şiddetle karşı çıkıyor ve bu tür anlaşmaların İran'ın tehdit oluşturmasına izin verdiğini savunuyor. Onun bu tavrı, İsrail'deki milliyetçi ve güvenlikçi seçmenler arasında popülerliğini korumasına yardımcı oluyor.
Ancak Netanyahu, savaşın başlamasından bu yana ilk kez bu kadar erken bir seçim dönemecinde bulunuyor. Askeri zafer vaatleri gerçekleşmemiş gibi görünürken, İsrail ordusunun Gazze'deki kayıpları artıyor. Bu durum, başbakanın liderlik kredibilitesini zedeliyor. Netanyahu'nun adaylık açıklaması, partisindeki muhalifleri susturma ve seçim kampanyasını kendi kontrolünde yürütme stratejisi olarak değerlendiriliyor.
Bölgesel boyut
Netanyahu'nun adaylığı, Ortadoğu'da dengeleri yeniden şekillendirebilir. ABD-İran anlaşması, İsrail'in güvenlik kaygılarını artırıyor. Netanyahu, İran'ı bölgede istikrarsızlık kaynağı olarak nitelendiriyor ve anlaşmanın İran'a daha fazla mali kaynak sağlayarak vekil güçler aracılığıyla saldırılarını artırmasına neden olacağını öne sürüyor. İsrail, geçmişte İran'ın nükleer tesislerine yönelik siber saldırılar ve suikastler düzenlemişti; bu politikanın devamı bekleniyor.
Buna ek olarak, Netanyahu'nun seçim kampanyasının güvenlik odaklı olması, İsrail-Filistin çatışmasını daha da tırmandırabilir. Batı Şeria'daki yerleşim birimlerinin genişletilmesi politikası, uluslararası toplumun eleştirilerine rağmen devam ediyor. Ayrıca Suudi Arabistan ile normalleşme süreci de seçim tartışmalarının bir parçası olacak. Suudi Arabistan, İran anlaşmasına şüpheyle yaklaşırken, ABD'nin garantileri olmadan İsrail ile barış yapmaya isteksiz görünüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Netanyahu'nun seçim açıklaması ve ABD-İran anlaşması, Türkiye için kritik bir bölgesel gelişmedir. Türkiye, İran'la komşu olup ekonomik ilişkilerini sürdürürken, İsrail'le de son yıllarda ticari ve diplomatik bağlarını geliştirmiştir. İran anlaşması, Türkiye'nin enerji ithalatı ve bölgesel nüfuzu açısından riskler ve fırsatlar sunabilir. Netanyahu'nun olası bir zaferi, Türkiye-İsrail ilişkilerinde gerginliğe yol açabilir; zira Netanyahu, Filistin meselesinde katı bir duruş sergilemektedir. Türkiye, bu denklemde hem İran hem İsrail'le dengeli bir politika izlemek zorunda kalacak. Ayrıca, bölgede yeni bir güç mücadelesi, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki enerji stratejilerini ve Kıbrıs politikasını da yakından ilgilendirmektedir.
