İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Fox News kanalına verdiği röportajda ABD Başkanı Donald Trump ile ilişkisinin 'iyi' olduğunu belirterek Türkiye'nin F-35 savaş uçağı programından çıkarılması gerektiğini söyledi. Netanyahu, ABD-İsrail ittifakına vurgu yaparak Ankara'nın Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi almasının F-35 tedarikiyle bağdaşmadığını ifade etti. İsrail lideri, bu açıklamalarıyla hem ABD ile stratejik ortaklığını pekiştirmeyi hem de bölgesel rakibi Türkiye'ye karşı net bir mesaj vermeyi hedefliyor.
Netanyahu'nun Açıklamaları ve Arka Plan
Netanyahu, röportajda Trump yönetimiyle ilişkilerine ilişkin soruları yanıtlarken ‘ilişkimiz gayet iyi’ ifadesini kullandı. İki lider arasında son dönemde Ukrayna savaşı, İran nükleer programı ve Filistin meselesi gibi konularda görüş ayrılıkları olduğu yönündeki spekülasyonları da dolaylı olarak yalanladı. Netanyahu, ABD'nin İsrail'e askeri ve diplomatik desteğinin süreceğini vurguladı.
Türkiye'nin F-35 programına katılımı konusunda ise Netanyahu, Ankara'nın Rus yapımı S-400 sistemlerini satın almasının NATO müttefiki bir ülke için kabul edilemez olduğunu savundu. ABD, 2019 yılında Türkiye'yi F-35 programından çıkarmış ve S-400 alımına yanıt olarak yaptırım uygulamıştı. Netanyahu, bu kararın doğru olduğunu ve Türkiye'nin geri dönüşü için herhangi bir neden bulunmadığını belirtti.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Netanyahu'nun açıklamaları, Doğu Akdeniz'deki enerji kaynakları ve güvenlik dengeleri açısından kritik bir döneme denk geliyor. İsrail ve Türkiye, bölgesel nüfuz mücadelesi verirken ABD'nin pozisyonu belirleyici olmaya devam ediyor. ABD'nin F-35 programı, müttefiklerine en son teknoloji hava gücü sağlarken aynı zamanda siyasi sadakat testi olarak da görülüyor. Netanyahu'nun Türkiye karşıtı söylemi, İsrail'in Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ile geliştirdiği enerji ve savunma işbirliğini de pekiştiriyor.
Öte yandan Trump yönetiminin Orta Doğu politikaları, İsrail'i önceliklendirirken Türkiye ile ilişkilerde gerginlik yaratmıştı. Biden dönemindeki kısmi yumuşamaya rağmen Netanyahu'nun Trump'a yakın durması, 2024 ABD seçimleri öncesinde dikkat çekiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Netanyahu'nun bu açıklamaları, Türkiye'nin F-35 programına yeniden katılım umutlarını zayıflatıyor. ABD'deki başkanlık seçimleri sonrası ilişkilerin normalleşmesi beklenirken İsrail lobisinin Kongre'deki etkisi Türkiye aleyhine işleyebilir. Türkiye'nin S-400 krizi nedeniyle F-35 programından çıkarılması, savunma sanayiinde dışa bağımlılığı artırırken kendi Milli Muharip Uçak (MMU) projesine hız vermesine yol açtı. Ancak Netanyahu'nun sözleri, ABD-Türkiye ilişkilerinde İsrail faktörünün ne kadar belirleyici olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor. Türkiye'nin bölgesel güç mücadelesinde İsrail ile yaşadığı rekabet, doğrudan ABD desteğini etkileyebilir.
