İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile ABD Başkanı Donald Trump'ın Orta Doğu özel temsilcisi olarak görev yapan Jared Kushner, Pazartesi günü yaptıkları görüşmede önemli bir mutabakata vardı. İsrailli bir yetkilinin açıklamasına göre, iki isim, Hamas'ın silahsızlandırılması sürecini bir ABD'li generalin denetlemesi konusunda anlaştı. Netanyahu, İsrail'in Hamas'ın silahlarını teslim etmediği sürece Gazze'den askerlerini çekmeyeceğini yineledi. Bu gelişme, Gazze'deki ateşkesin kalıcılığı ve bölgedeki istikrar açısından kritik bir dönemeç olarak değerlendiriliyor.
Anlaşmanın Ayrıntıları ve Arka Planı
İsrail basınına yansıyan haberlere göre, Netanyahu ve Kushner arasındaki görüşme, Gazze'deki ateşkes müzakerelerinin sürdüğü bir dönemde gerçekleşti. İsrailli yetkililer, Hamas'ın elindeki silahların toplanması ve imha edilmesinin, İsrail'in Gazze'den tamamen çekilmesi için ön koşul olduğunu defalarca dile getirmişti. Kushner'ın bu sürece ABD'li bir generalin dahil edilmesi fikrini desteklemesi, Washington'un bölgedeki rolünü artırma isteğini gösteriyor.
Görüşmenin ardından yapılan açıklamada, ABD'li generalin görevinin yalnızca Hamas'ın silah bırakmasını denetlemekle sınırlı kalmayacağı, aynı zamanda Gazze'deki güvenlik düzenlemelerinin uygulanmasını da koordine edeceği belirtildi. Bu kapsamda, uluslararası gözlemcilerin bölgede konuşlandırılması da gündemde. Ancak Hamas'ın bu plana nasıl bir tepki vereceği belirsizliğini koruyor. Hamas daha önce yaptığı açıklamalarda, silahlı kanadını dağıtmayı reddettiğini ve İsrail'in çekilmesi için herhangi bir ön koşul kabul etmeyeceğini duyurmuştu.
Netanyahu'nun bu tutumunun, özellikle aşırı sağcı koalisyon ortaklarının baskısı altında olduğu biliniyor. İsrail'deki siyasi analistler, Başbakan'ın Gazze'den çekilme konusunda uzlaşmaya yanaşmamasının, hükümetin bekasını koruma amacı taşıdığını ifade ediyor. Öte yandan, uluslararası toplum, İsrail'in Gazze'deki askeri operasyonlarının insani krizi daha da derinleştirdiğine dikkat çekiyor. Birleşmiş Milletler ve insan hakları örgütleri, sivil kayıpların azaltılması ve ateşkesin kalıcı hale getirilmesi için acil adımlar atılması çağrısında bulunuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu gelişme, yalnızca İsrail-Filistin çatışması açısından değil, bölgesel dengeler açısından da kritik bir öneme sahip. Mısır ve Katar'ın arabuluculuğunda yürütülen müzakereler, taraflar arasında kalıcı bir anlaşmaya varılmasını hedefliyor. Ancak ABD'nin sürece doğrudan askeri bir gözlemci ile dahil olması, bölgedeki güç dengesini değiştirebilir. Bu durum, İran ve desteklediği gruplar açısından da yeni bir durum yaratıyor. İran, ABD'nin bölgedeki varlığına karşı olduğunu sık sık dile getiriyor.
Küresel ölçekte ise, bu anlaşmanın ABD'nin Orta Doğu politikasındaki yeni yönelimini yansıttığı yorumları yapılıyor. Trump yönetimi, seçim öncesinde ve sonrasında bölgede barışı sağlama iddiasıyla öne çıkmaya çalışıyor. Kushner'ın aktif rolü, ABD'nin İsrail'e olan bağlılığını göstermekle birlikte, Filistin yönetimi ve Hamas ile ilişkilerde yeni bir denklemin kurulmasına işaret ediyor. Öte yandan, bu gelişmenin İsrail ile bazı Arap ülkeleri arasındaki normalleşme sürecini hızlandırabileceği de konuşulan konular arasında. Suudi Arabistan'ın İsrail ile ilişkilerini normalleştirme yönünde attığı adımlar, Gazze'deki savaşın sona ermesiyle yakından ilişkili.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin Filistin davasına olan geleneksel duyarlılığı ve bölgesel politikaları açısından önem taşıyor. Türkiye, Gazze'de kalıcı bir ateşkesin sağlanması ve iki devletli çözümün uygulanması gerektiğini savunuyor. ABD'li bir generalin Hamas'ın silahsızlandırılmasını denetlemesi fikri, Türkiye'nin itirazlarına yol açabilir; zira Ankara, bu tür bir adımın meşruiyetini sorguluyor ve Filistin halkının iradesini yok saydığını düşünüyor. Ayrıca, Türkiye'nin Katar ve Mısır ile yürüttüğü arabuluculuk çabaları, ABD'nin devreye girmesiyle farklı bir boyut kazanabilir. Türkiye'nin, bölgede etkinliğini artırmak adına bu süreçte daha görünür bir rol oynaması beklenebilir. Ankara'nın, İsrail'in Gazze'den tamamen çekilmesi ve Filistin devletinin kurulması yönündeki taleplerinin arka planda kalmaması için diplomatik girişimlerini sürdürmesi muhtemeldir.
