ABD Başkanı Donald Trump, Salı günü yaptığı açıklamada Türkiye'ye F-35 savaş uçaklarının satışına sıcak baktığını belirtti. Bu hamle, ABD Kongresi'nde güçlü bir direnişle karşılaşmaya aday görünürken, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, söz konusu satışın Ortadoğu'daki güç dengesini "bozacağı" uyarısında bulundu. Trump'ın bu çıkışı, iki ülke arasındaki savunma ilişkilerinde yeni bir sayfa açma potansiyeli taşırken, bölgesel dengeleri de derinden etkileme riski içeriyor.
Trump'ın F-35 hamlesi ve arka planı
ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray'da gazetecilere yaptığı açıklamada, Türkiye'ye F-35 savaş uçaklarını satma niyetini dile getirdi. Trump, "Türkiye harika bir müttefikimiz, onlarla çalışmaktan memnuniyet duyarım" ifadelerini kullandı. Bu açıklama, ABD'nin en gelişmiş beşinci nesil savaş uçağı programına ilişkin tartışmaları yeniden alevlendirdi. Türkiye, 2019 yılında Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi alması nedeniyle ABD'nin F-35 programından çıkarılmış ve yaptırımlarla karşı karşıya kalmıştı. Kongre, Türkiye'nin NATO müttefiki olmasına rağmen S-400 sisteminin F-35'lerin güvenliğini tehlikeye atabileceği gerekçesiyle satışa şiddetle karşı çıkıyor.
Netanyahu, Trump'ın bu açıklamasına hızlı bir yanıt vererek, F-35'lerin Türkiye'ye satılması halinde Ortadoğu'daki askeri dengenin ciddi şekilde bozulacağını savundu. İsrail, bölgede F-35 kullanan tek ülke konumunda ve bu uçaklar İsrail Hava Kuvvetleri'nin belkemiğini oluşturuyor. Netanyahu, Washington'da düzenlenen AIPAC konferansında yaptığı konuşmada, "Bölgesel istikrar için kritik öneme sahip askeri üstünlüğümüzü korumalıyız" dedi.
Küresel ve bölgesel boyut
Trump'ın F-35 satışına yeşil ışık yakması, yalnızca ABD-Türkiye ilişkilerini değil, aynı zamanda NATO içi dinamikleri ve Ortadoğu'daki güç dengelerini de etkileyecek bir adım olarak değerlendiriliyor. Türkiye, 2019'da programdan çıkarılmasının ardından kendi yerli savaş uçağı KAAN'ı geliştirme çalışmalarına hız vermişti. Ancak F-35'lerin Türkiye'ye satışı, Ankara'nın savunma sanayii hedeflerini ve Rusya ile ilişkilerini yeniden şekillendirebilir.
İsrail, ABD'nin en yakın müttefiklerinden biri olarak, Türkiye'nin F-35'e kavuşmasının kendi hava üstünlüğüne tehdit oluşturacağını düşünüyor. Bölgede İran, Suriye ve diğer aktörler bağlamında karmaşık bir güç mücadelesi yaşanırken, F-35'lerin Türkiye'ye satışı İsrail'in askeri avantajını zayıflatabilir. Diğer yandan, Kongre'deki bazı üyeler, Türkiye'nin insan hakları ihlalleri ve Doğu Akdeniz'deki agresif politikaları nedeniyle satışa karşı çıkıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin savunma sanayii bağımsızlığı ve NATO içindeki konumu açısından kritik bir dönemeçtir. F-35 satışının gerçekleşmesi, Türkiye'nin bölgedeki askeri kapasitesini artıracak ve Rusya'ya olan bağımlılığını azaltabilecek olsa da, S-400 krizi nedeniyle ABD ile ilişkilerde yeni bir gerilim yaratabilir. Ayrıca, İsrail ile ilişkileri olumsuz etkileyebilecek bu hamle, Türk dış politikasında denge arayışını zorlaştırabilir. Türkiye'nin bu süreci, ABD Kongresi'ndeki muhalefeti de göz önünde bulundurarak diplomatik kanallarla yönetmesi bekleniyor; zira F-35'lerin satışı, yalnızca askeri bir anlaşma değil, aynı zamanda stratejik bir tercih olarak öne çıkıyor.
