Nepal ile Tibet arasındaki sınır bölgesinde Çarşamba günü meydana gelen ani sellerde en az 160 kişi hayatını kaybetti. Yetkililer, ölü sayısının artabileceği uyarısında bulunurken, kayıplar arasında 34 Avustralyalı ve 9 Güney Koreli turistin bulunduğu bildirildi. Felaket, Katmandu'nun kuzeyindeki dağlık bölgede etkili olan şiddetli yağışların ardından meydana gelen ani su baskınları ve çamur akıntıları sonucu yaşandı. Nepal polisi ve ordu ekipleri, bölgede arama kurtarma çalışmalarını sürdürürken, kötü hava koşulları ve engebeli arazi nedeniyle operasyonlar güçlükle ilerliyor.
Gelişmenin Arka Planı
Nepal'in Bagmati eyaletine bağlı Sindhupalchowk bölgesi ile Tibet'in Zhangmu kasabası arasında kalan bölgede, Çarşamba günü öğle saatlerinde aniden yükselen nehir suları, yerleşim yerlerini ve ana yolları sular altında bıraktı. Nepal İçişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamaya göre, şu ana kadar 160 cesede ulaşıldı, ancak enkaz altında kalanlar ve çamur akıntısına kapılanlar nedeniyle can kaybının artmasından endişe ediliyor. Bölgede yaşayan yaklaşık 200 kişi ise hâlâ kayıp durumda. Kayıplar arasında turist gruplarının da bulunması, felaketin boyutunu daha da artırıyor. Avustralya Dışişleri Bakanlığı, Nepal'deki vatandaşlarının güvenliğini tespit etmek için çalıştıklarını ve kayıp 34 Avustralyalıdan bazılarının bölgede trekking yaptığının tahmin edildiğini duyurdu. Güney Kore Dışişleri Bakanlığı da kayıp 9 vatandaşı için kriz masası oluşturduklarını ve Nepal ile Güney Kore'deki ailelerine bilgi verildiğini açıkladı.
Yetkililer, sel felaketinin nedeninin, iklim değişikliğine bağlı olarak bölgede sıklaşan ani ve şiddetli yağışlar olduğunu belirtiyor. Himalayalar'ın güney yamaçlarında, özellikle muson mevsiminin zirve yaptığı bu dönemde, kısa sürede düşen aşırı yağışlar, nehirlerin taşmasına ve toprak kaymalarına neden oluyor. Nepal Hidroloji ve Meteoroloji Bakanlığı, bölgede son 24 saatte metrekareye 180 milimetrenin üzerinde yağış düştüğünü, bunun son 50 yılın en yüksek seviyesi olduğunu kaydetti. Bu olağanüstü yağış, yüksek rakımlı bölgelerdeki buzul göllerinin de taşmasına yol açarak felaketin boyutunu büyüttü.
Felaketin yaşandığı bölge, Çin ile Nepal arasındaki en önemli ticaret ve ulaşım hatlarından biri olan Araniko Karayolu üzerinde bulunuyor. Karayolunun birçok noktası çamur ve moloz yığınları nedeniyle ulaşıma kapandı. Nepal ordusu, bölgeye sevk ettiği helikopterlerle hem arama kurtarma ekiplerini taşıyor hem de mahsur kalanları tahliye etmeye çalışıyor. Ancak bölgede iletişim hatlarının büyük ölçüde çökmesi, kurtarma çalışmalarını zorlaştırıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu felaket, Himalaya bölgesinin iklim değişikliğine karşı ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor. Bilim insanları, küresel ısınmanın etkisiyle Himalayalar'daki buzulların hızla eridiğini ve bunun da ani sel riskini artırdığını vurguluyor. Bölge ülkeleri olan Nepal, Çin, Hindistan, Butan ve Pakistan, benzer afetlerle sık sık karşı karşıya kalıyor. Özellikle Nepal, coğrafi konumu nedeniyle doğal afetlere en açık ülkelerden biri. 2015 yılında yaşanan depremde 9 bin kişi hayatını kaybetmişti.
Felaketin ardından Çin ve Nepal arasında sınır yönetimi ve afet koordinasyonu konularında iş birliği gündeme geldi. Tibet tarafında da can kayıpları olduğu bildirilirken, Çinli yetkililer Nepal'e taziye mesajları gönderdi. Ancak bölgedeki altyapı hasarı, iki ülke arasındaki ticaretin aksamasına yol açabilir. Nepal'in ithalatının önemli bir kısmı Çin üzerinden yapılıyor; bu nedenle karayolunun uzun süre kapalı kalması, Nepal ekonomisini olumsuz etkileyebilir. Ayrıca bölgedeki turizm faaliyetleri de büyük darbe aldı. Nepal'in turizm gelirlerinin azalması, ülke ekonomisini zaten zor durumda olan hükümeti daha da sıkıntıya sokacak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Nepal'deki sel felaketi, Türkiye'nin doğal afetler konusundaki duyarlılığını ve uluslararası yardım mekanizmalarını harekete geçirebilecek nitelikte. Türkiye, geçmişte Nepal'deki depremlerde ve diğer bölgesel afetlerde arama kurtarma ekipleri ve insani yardım göndererek dayanışma sergilemişti. Bu tür felaketler, Türkiye'nin afet diplomasisi alanında aktif rol alması için bir fırsat sunuyor. Ayrıca, bölgede kaybolan turistlerin çok uluslu olması, Türkiye'nin kendi vatandaşlarının güvenliği için konsolosluk hizmetlerinin önemini hatırlatıyor. İklim değişikliğinin bu tür afetlerin sıklığını artırması, Türkiye'nin de iklim değişikliğiyle mücadele politikalarını güçlendirmesi gerektiğini gösteriyor.
