Nepal ile Hindistan arasında son dönemde sınır anlaşmazlıkları yeniden alevlenirken, iki ülke yetkililerinin konuyla ilgili kullandıkları dilin hassasiyeti her zamankinden daha büyük önem taşıyor. Özellikle Kalapani, Lipulekh ve Limpiyadhura bölgelerinde devam eden egemenlik tartışmaları, ikili ilişkilerin en kırılgan noktalarından birini oluşturuyor.
Gelişmenin arka planı
Hindistan ile Nepal arasındaki sınır ihtilafları, 1816 yılında imzalanan Sugault Antlaşması'na kadar uzanıyor. Ancak günümüzde en çok tartışılan alanlar, Nepal'in kuzeybatısındaki Kalapani bölgesi ile Hindistan'ın Uttarakhand eyaletine bağlı Pithoragarh bölgesi arasında kalan Lipulekh Geçidi ve Limpiyadhura tepeleri. Nepal, bu bölgelerin kendi egemenliği altında olduğunu savunurken, Hindistan farklı bir harita yorumuyla bölgeyi kendi toprağı olarak gösteriyor.
2020 yılında Hindistan Savunma Bakanı Rajnath Singh'in Lipulekh Geçidi'nde yeni bir yolun açılışını yapması, Katmandu'da büyük tepki çekmişti. Nepal Meclisi, bu gelişme üzerine ülkenin yeni siyasi haritasını onaylayarak söz konusu bölgeleri resmen kendi sınırları içine dahil etti. İki ülke arasında o dönem diplomatik kriz yaşanmış, ancak görüşmelerle yumuşama sağlanmıştı.
Bölgesel veya küresel boyut
Hindistan ve Nepal arasındaki sınır sorunları yalnızca ikili düzeyde kalmıyor; Çin faktörü de denkleme dahil oluyor. Nepal, Çin ile de kuzey sınırını paylaşıyor ve Pekin'le ilişkilerini geliştirirken Hindistan'ın hassasiyetlerini dikkate almak zorunda kalıyor. Özellikle Çin'in Tibet Özerk Bölgesi'ne yakın olan Lipulekh Geçidi, stratejik önemiyle dikkat çekiyor. Çin, bu geçidi Kailash-Manasarovar hac yolu için kullanırken, Hindistan da bölgede altyapı yatırımlarını artırıyor.
Nepal, her iki komşusuyla da dengeli ilişkiler yürütmeye çalışıyor. Ancak Hindistan'la yaşanan sınır anlaşmazlıklarında Nepal'in elini güçlendiren bir faktör, Çin'in artan bölgesel nüfuzu. Yine de Katmandu yönetimi, Çin'e çok fazla yaklaşmanın Hindistan'la ilişkilerini daha da germesinden endişe ediyor. Uzmanlar, iki ülkenin sınır sorunlarını çözmek için mevcut diplomatik mekanizmaları işletmesi gerektiğini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Güney Asya'da Hindistan ve Pakistan ile dengeli ilişkiler yürütmeye çalışırken, Nepal gibi bölge ülkeleriyle de bağlarını geliştirmek istiyor. Nepal-Hindistan sınır anlaşmazlığı doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de, bölgesel istikrarsızlık Türkiye'nin Asya'daki ticari ve diplomatik çıkarlarını etkileyebilir. Ayrıca Türkiye, Birleşmiş Milletler ve diğer uluslararası platformlarda egemenlik ve toprak bütünlüğü ilkelerini savunan bir politika izliyor. Bu nedenle, iki ülke arasındaki sorunun barışçıl yollarla çözülmesi, Türkiye'nin de desteklediği bir yaklaşım olacaktır.
