Nepal Başbakanı Balendra Shah, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda yaptığı konuşmada iklim kriziyle mücadelede küresel düzenin çöktüğünü belirterek uluslararası topluma sert eleştiriler yöneltti. Shah, iklim değişikliğinden en az sorumlu olan ülkelerin en ağır bedeli ödediğini vurguladı ve gelişmiş ülkeleri somut adım atmaya davet etti. Konuşması Genel Kurul salonunda alkışlarla karşılandı.
İklim krizinde adaletsizlik ve Nepal'in durumu
Shah, Nepal'in iklim krizine katkısının ihmal edilebilir düzeyde olduğunu, buna karşın eriyen buzullar, sel felaketleri ve kuraklık gibi sonuçlara katlanmak zorunda kaldığını ifade etti. Ülkenin dağlık coğrafyası nedeniyle iklim değişikliğine karşı son derece kırılgan olduğunu belirten Shah, özellikle Himalaya bölgesindeki buzul göllerinin patlama riskinin milyonlarca insanı tehdit ettiğini söyledi.
Nepal Başbakanı, küresel iklim finansmanı mekanizmalarının adil işlemediğini savundu. Gelişmiş ülkelerin taahhüt ettikleri mali desteği yerine getirmediğini, bürokratik engellerin ve ağır koşulların gelişmekte olan ülkelerin kaynaklara erişimini zorlaştırdığını dile getirdi. "İklim krizinde küresel düzen çökmüş durumda" diyen Shah, mevcut uluslararası sistemin sorunu çözme iradesini yitirdiğini öne sürdü.
Konuşmada, gelişmiş ülkelerin tarihsel emisyon sorumluluklarını kabul etmesi ve iklim finansmanını artırması gerektiği vurgulandı. Shah ayrıca, iklim göçü ve yerinden edilme konularında uluslararası koruma mekanizmalarının güçlendirilmesi çağrısında bulundu. Nepal'in orman koruma ve yenilenebilir enerji alanındaki çabalarına rağmen, yeterli destek görmediğini belirtti.
Küresel iklim diplomasisinde yeni gerilimler
Shah'ın konuşması, gelişmekte olan ülkelerin iklim müzakerelerinde artan hayal kırıklığını yansıtıyor. Son yıllarda, özellikle küçük ada devletleri ve dağlık ülkeler, iklim finansmanı ve kayıp-zarar fonunun etkin kullanılmadığını dile getiriyor. BM Genel Kurulu'ndaki bu tür eleştiriler, iklim zirvelerinde yaşanan tıkanıklıkların bir yansıması olarak değerlendiriliyor.
Uzmanlar, gelişmiş ülkelerin 2020'ye kadar yıllık 100 milyar dolar taahhüdünü tam olarak yerine getirmediğini hatırlatıyor. COP süreçlerinde alınan kararların uygulanmasındaki gecikmeler, gelişmekte olan ülkelerin güvenini sarsmış durumda. Nepal gibi ülkeler, iklim adaptasyonu için acil kaynağa ihtiyaç duyarken, mevcut finansmanın borç yaratan araçlara dayandığını eleştiriyor.
Shah'ın konuşması, aynı zamanda küresel yönetişim krizine işaret ediyor. İklim değişikliğiyle mücadelede uluslararası işbirliğinin zayıflaması, çok taraflı sistemin sorgulanmasına yol açıyor. Nepal Başbakanı, "küresel düzenin çöktüğü" ifadesiyle sadece iklim rejimini değil, genel olarak uluslararası kurumların etkisizliğini de eleştirmiş oldu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Nepal Başbakanı'nın BM Genel Kurulu'ndaki sözleri, iklim krizinde adil finansman ve tarihsel sorumluluk tartışmalarını yeniden gündeme taşıyor. Türkiye, iklim değişikliğinden etkilenen ancak tarihsel emisyon payı düşük ülkeler arasında yer alıyor. Ankara, yeşil dönüşüm ve iklim finansmanı müzakerelerinde gelişmekte olan ülkelerle benzer pozisyonda bulunuyor. Nepal'in çağrısı, Türkiye'nin çok taraflı iklim diplomasisinde destekleyebileceği bir çerçeve sunuyor. Ayrıca, dağlık ve kuraklık riski taşıyan bölgeleriyle Türkiye, adaptasyon ve kayıp-zarar mekanizmalarının güçlendirilmesinde ortak çıkar sahibi.
