Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, 7 yıl önce “beyin ölümü gerçekleşti” dediği NATO’nun son zirvesine katılmak üzere Salı ve Çarşamba günleri Türkiye’de olacak. Zirvenin en kritik gündem maddesi ise ABD’nin yeni başkanı Donald Trump’ın ittifaka yönelik tutumu. Avrupalı liderler, Trump’ın NATO’yu zayıflatma veya terk etme riskine karşı “onu kızdırmamak” stratejisi izliyor. Macron’un bu zirveden sonraki dönemde Fransa’nın NATO politikasının ne yönde evrileceği ise merak konusu.
Macron’un Mirası ve Fransa’nın NATO ile Sınavı
Emmanuel Macron, 2019’da dünyayı şoke eden “NATO’nun beyin ölümü gerçekleşti” çıkışıyla ittifakın stratejik uyumunu sorgulamıştı. O dönemde ABD’nin Suriye’den çekilme kararı ve Avrupa’nın güvenlik mimarisindeki zaaflara dikkat çeken Macron, Avrupa’nın kendi savunmasını güçlendirmesi gerektiğini vurgulamıştı. Ancak 2022’de Rusya’nın Ukrayna’yı işgali, NATO’nun varlık nedenini yeniden hatırlatırken, Macron da bu kez ittifakı daha pragmatik bir çizgide savunmaya başladı. Yine de Fransız lider, Avrupa’nın stratejik özerklik arayışını hiçbir zaman tamamen terk etmedi.
Son NATO zirvesi, Macron’un Fransa cumhurbaşkanı olarak katıldığı son zirve olacak. 2027’de görev süresi sona erecek olan Macron, bu zirvede NATO’nun geleceğine dair son siyasi mesajlarını vermeye hazırlanıyor. Fransa’da cumhurbaşkanlığı seçimlerinin favorileri arasında yer alan aşırı sağcı Marine Le Pen ve aşırı solcu Jean-Luc Mélenchon, NATO’ya mesafeli duruşlarıyla biliniyor. Le Pen, Fransa’nın NATO’nun entegre komuta yapısından çıkmasını savunurken, Mélenchon ise ittifakın dağıtılması gerektiğini söylüyor. Bu durum, Macron sonrası Fransa’nın NATO politikasının radikal biçimde değişebileceğine işaret ediyor.
Trump Faktörü ve Avrupa’nın Endişeleri
Zirvenin en sıcak başlığı ise ABD Başkanı Donald Trump’ın NATO’ya yönelik tavrı. Trump, ilk döneminde NATO müttefiklerini savunma harcamalarını artırmaya zorlamış, hatta ABD’nin ittifaktan çekilebileceği sinyallerini vermişti. Avrupalı liderler, Trump’ın ikinci döneminde bu tehditleri hayata geçirebileceğinden endişe ediyor. Zirve öncesinde yapılan toplantılarda Avrupalı diplomatlar, “Trump’ı kızdırmamak” için ortak bir strateji belirlemeye çalıştı. Özellikle savunma harcamalarının GSYH’nin %2’sine çıkarılması konusunda Avrupa ülkelerinin daha somut adımlar atması bekleniyor.
ABD’nin NATO’ya bağlılığı, ittifakın caydırıcılık gücü açısından hayati önem taşıyor. Trump’ın olası bir çekilmesi, sadece Avrupa’nın güvenlik mimarisini değil, aynı zamanda küresel güç dengelerini de derinden sarsabilir. Rusya’nın Ukrayna savaşındaki tutumu ve Çin’in yükselişi, NATO’nun varlığını daha da kritik hale getirirken, Trump’ın bu jeopolitik gerçekleri ne kadar dikkate alacağı belirsiz.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, NATO zirvesine ev sahipliği yaparak ittifak içindeki stratejik konumunu bir kez daha pekiştiriyor. Zirvede ele alınacak Trump faktörü, Türkiye’yi de yakından ilgilendiriyor. Türkiye, Trump döneminde S-400 krizi ve Suriye politikası nedeniyle ABD ile gerginlik yaşamıştı. Trump’ın ikinci döneminde benzer bir sürecin yaşanması, Türkiye’nin NATO içindeki konumunu zorlaştırabilir. Ancak Türkiye, savunma harcamalarını artırma ve ittifaka katkı sağlama konusunda diğer Avrupalı müttefiklerden daha iyi bir performans sergiliyor. Bu durum, Türkiye’nin elini güçlendiren bir faktör. Zirve, aynı zamanda Türkiye’nin YPG/PKK konusundaki endişelerini ve Doğu Akdeniz’deki haklarını gündeme getirmesi için bir fırsat olabilir.
