NATO bugün Washington'da bir zirve için toplanırken, Avrupalı liderler alışılmışın dışında bir gündemle karşı karşıya: zirveyi “sıkıcı” kılmak. Gerilim ve açık anlaşmazlıklarla dolu geçen son zirvelerin aksine, bu kez hedef, ittifakın birliğini muhafaza etmek ve savunma harcamaları, Ukrayna'ya destek gibi kritik konularda somut ancak çatışmasız adımlar atmak. Bunun anahtarı ise, ABD'de başkanlık yarışında önde giden Donald Trump'ın olası bir ikinci döneminde yaratabileceği kaosu engellemek için Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın arabuluculuğuna duyulan güven.
Zirvenin Arka Planı: Sakinlik Arayışı
NATO zirveleri genellikle dramatik açıklamalar ve liderler arası sürtüşmelerle hatırlanır. Ancak bu yılki zirve, 75. yıl dönümüne denk gelmesine rağmen, kasıtlı olarak düşük profilli tasarlanmış gibi görünüyor. Bunun başlıca nedeni, Kasım ayındaki ABD seçimlerine yönelik belirsizlik. Trump'ın yeniden başkan seçilmesi durumunda, NATO'nun Avrupalı müttefiklerine karşı daha sert bir tutum alması ve hatta ittifaktan çekilme tehdidinde bulunması bekleniyor. Bu senaryoda, Avrupa ülkeleri, kendi savunmalarını güçlendirmek için daha fazla sorumluluk almak zorunda kalacak. Ancak şimdilik, liderler arasında tartışma yaratabilecek konulardan (savunma harcamaları hedeflerinin yükseltilmesi gibi) kaçınarak, Ukrayna'ya silah sevkiyatı ve savunma sanayii işbirliği gibi daha uzlaşıya açık alanlara odaklanılıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Trump Faktörü ve Türkiye'nin Rolü
Zirvenin en önemli gündem maddelerinden biri, Türkiye'nin İsveç'in NATO üyeliğini onaylamasının ardından ittifak içindeki uyumun yeniden tesisi. Erdoğan, son aylarda hem Batı ile ilişkilerini düzeltme hem de Rusya ile denge politikası izleme konusunda esneklik gösterdi. Bu durum, Avrupalı liderler tarafından, Trump'ın olası bir döneminde ittifakı bir arada tutacak kilit bir faktör olarak görülüyor. Öte yandan, Ukrayna'nın NATO'ya katılımı konusu zirvede resmen ele alınmayacak olsa da, ülkeye verilen destek paketleri ve uzun vadeli güvenlik taahhütleri masada olacak. Rusya'nın savaşı devam ettirdiği bir ortamda, ittifakın Doğu kanadının güçlendirilmesi ve caydırıcılığın artırılması da öncelikli başlıklar arasında.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu zirve, Türkiye'nin NATO içindeki konumunu pekiştirmesi açısından kritik bir fırsat. Ankara'nın İsveç'in üyeliğine yeşil ışık yakması, Batı ile ilişkilerdeki pürüzleri gidermeye yönelik önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Aynı zamanda, Trump'ın olası bir döneminde ittifakın istikrarı için Türkiye'nin oynayabileceği arabuluculuk rolü, Ankara'nın elini güçlendiriyor. Ekonomik açıdan ise, savunma sanayii işbirlikleri ve ABD ile F-16 alımı gibi konuların ilerlemesi, Türkiye için somut kazanımlar sağlayabilir. Ancak, Yunanistan ile Ege ve Doğu Akdeniz'deki anlaşmazlıkların zirvede gündeme gelmemesi için Türk diplomasisinin dikkatli bir dil kullanması gerekiyor. Sonuç olarak, bu sakin zirve, Türkiye'nin hem ittifak içindeki ağırlığını artırması hem de Batı ile ilişkilerini normalleştirmesi için bir sınav niteliği taşıyor.
