NATO deniz kuvvetlerine ait Yunanistan ve İtalya savaş gemileri, Cezayir'in Oran limanına ulaşarak ortak deniz tatbikatı PASSEX'e katıldı. Tatbikatın ana odak noktası deniz gözetleme ve karşılıklı operasyonel kabiliyetlerin geliştirilmesi. Cezayir Savunma Bakanlığı tarafından yapılan açıklamaya göre, tatbikat iki gün sürecek ve Akdeniz'in güney kıyılarında güvenlik iş birliğini güçlendirmeyi amaçlıyor.
Gelişmenin arka planı
PASSEX (Passing Exercise) olarak bilinen tatbikat türü, NATO'nun geçiş halindeki gemilerle ev sahibi ülke donanmaları arasında kısa süreli koordinasyon ve eğitim faaliyetleri düzenlemesini içeriyor. Bu tür tatbikatlar, ittifak üyelerinin yanı sıra ortaklık ülkeleriyle de yapılabiliyor. Cezayir, NATO'nun Akdeniz Diyaloğu çerçevesinde yer alan ülkelerden biri. Ülke, 2000'li yıllardan bu yana NATO ile çeşitli düzeylerde askeri iş birliği yürütüyor. Oran limanı, Cezayir'in kuzeybatısında, İspanya'ya yaklaşık 200 kilometre mesafede stratejik bir konumda bulunuyor.
Tatbikata katılan gemilerin hangileri olduğu henüz netleşmedi, ancak Yunanistan ve İtalya'nın Akdeniz'de düzenli olarak NATO görevlerine katkı sağladığı biliniyor. Yunanistan Deniz Kuvvetleri, Doğu Akdeniz'deki faaliyetlerinin yanı sıra zaman zaman Orta Akdeniz'de de tatbikatlara katılıyor. İtalya ise NATO'nun Akdeniz'deki deniz güvenliği operasyonlarına sürekli katkı sunan ülkeler arasında. Bu tatbikat, NATO'nun güney kanadındaki savunma iş birliğini pekiştirme çabalarının bir parçası olarak görülüyor.
Cezayir, son yıllarda savunma harcamalarını artıran ve deniz güvenliğine önem veren bir ülke. Ülke, Akdeniz'deki enerji kaynaklarının korunması ve yasa dışı göçle mücadele konularında aktif rol alıyor. NATO ile yürütülen bu tür tatbikatlar, Cezayir'in Batılı savunma yapılarıyla ilişkilerini dengeleme politikasının bir yansıması olarak değerlendirilebilir. Cezayir aynı zamanda Rusya ve Çin ile de askeri iş birliğini sürdürüyor; bu denge politikası, ülkenin jeopolitik konumunu güçlendirmeyi hedefliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Akdeniz, son yıllarda artan jeopolitik gerilimlere sahne oluyor. Doğu Akdeniz'de Türkiye, Yunanistan ve Kıbrıs arasındaki enerji kaynakları anlaşmazlıkları, Libya ve Suriye krizleri, Akdeniz'in güvenlik mimarisini karmaşıklaştırıyor. NATO'nun Cezayir gibi Mağrip ülkeleriyle yaptığı tatbikatlar, ittifakın güney kanadındaki etkisini artırma ve bölgesel istikrarı sağlama amacı taşıyor. Özellikle Sahel bölgesindeki istikrarsızlık ve denizde yasa dışı faaliyetler, Akdeniz'in güney kıyılarında iş birliğini zorunlu kılıyor.
NATO'nun Akdeniz Diyaloğu, 1994 yılında başlatılan ve Mısır, İsrail, Ürdün, Moritanya, Fas ve Tunus'un yanı sıra Cezayir'in de dahil olduğu bir girişim. Bu diyalog, bölgesel güvenlik ve istikrarı teşvik etmeyi amaçlıyor. Ancak son yıllarda bu ülkelerle ilişkilerde farklı hızlar görülüyor. Cezayir, Batılı ülkelerle askeri ilişkilerini geliştirirken, aynı zamanda Rusya'dan silah alımlarını sürdürüyor. Bu ikili politika, Cezayir'in bağımsız dış politika çizgisinin bir göstergesi.
PASSEX tatbikatı, NATO'nun bölgedeki görünürlüğünü artırırken, Cezayir'in de ittifakla operasyonel uyumluluğunu geliştirmesine katkı sağlıyor. Deniz gözetleme, kaçakçılıkla mücadele ve arama-kurtarma gibi alanlarda yapılan ortak eğitimler, Akdeniz'deki güvenlik iş birliğinin somut adımları olarak öne çıkıyor. Tatbikatın sonuçları ve ilerleyen dönemde benzer faaliyetlerin sürdürülüp sürdürülmeyeceği, NATO-Cezayir ilişkilerinin seyrini gösterecek.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Akdeniz'deki askeri tatbikatları ve NATO'nun güney kanadındaki faaliyetlerini yakından takip ediyor. Cezayir, Türkiye'nin Kuzey Afrika'daki önemli ortaklarından biri. İki ülke arasında savunma sanayii iş birliği ve askeri eğitim anlaşmaları bulunuyor. NATO'nun Cezayir ile yaptığı bu tatbikat, Türkiye'nin bölgedeki denge politikası açısından dikkatle izlenmesi gereken bir gelişme. Türkiye, hem NATO üyesi olarak ittifakın Akdeniz'deki girişimlerine katkı sağlıyor hem de Cezayir ile ikili ilişkilerini güçlendiriyor. Bu tatbikat, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki enerji ve deniz yetki alanları konusundaki hassasiyetleriyle doğrudan ilgili olmasa da, Akdeniz'deki genel güvenlik ortamını etkileyebilir. Türkiye'nin Cezayir ile savunma iş birliğini derinleştirmesi, bölgesel dengeler açısından önem taşıyor.
