NATO'nun önümüzdeki hafta Ankara'da düzenlenecek bakanlar toplantısı, ittifak içinde ABD'nin yeni yönetimiyle ortaya çıkabilecek olası bir gerginliğin odak noktası olmaya hazırlanıyor. Türkiye'nin ev sahipliğinde gerçekleşecek zirve, özellikle ABD Başkanı Donald Trump'ın ikinci döneminde izleyebileceği politikalarla ilgili belirsizliklerin arttığı bir dönemde, müttefikler arasındaki gerilimi yönetme kapasitesini test edecek. Kaynaklar, toplantının ana gündem maddeleri arasında Türkiye'nin Rusya'dan satın aldığı S-400 hava savunma sistemi, Doğu Akdeniz'deki enerji keşif çalışmaları ve NATO'nun Doğu Kanadı'nın güçlendirilmesi gibi başlıklar bulunduğunu belirtiyor.
Gelişmenin arka planı: NATO'da yeni bir dönemeç mi?
Ankara'daki toplantı, Trump'ın ilk döneminde yaşanan sert diplomatik çatışmaların ardından gelen bir yatışma dönemine denk geliyor. 2019'da Türkiye'nin Suriye'nin kuzeyine düzenlediği Barış Pınarı Harekâtı sonrası ABD'nin sert tepkisi ve ardından S-400 krizi, iki ülke arasındaki ilişkileri tarihin en düşük seviyelerinden birine taşımıştı. Ancak son dönemde, özellikle Ukrayna savaşının yarattığı jeopolitik deprem, NATO içinde daha pragmatik bir diyalog zeminini mümkün kıldı.
Analistler, Trump'ın NATO'ya yönelik eleştirel söyleminin devam edebileceğini, ancak Türkiye'nin coğrafi konumunun ittifak için vazgeçilmez olduğunu vurguluyor. NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg'in Ankara'ya yaptığı son ziyarette "Türkiye, ittifakın güney kanadında kritik bir rol oynuyor" ifadesi, bu stratejik önemi teslim ediyor. Bununla birlikte, ABD Kongresi'ndeki bazı isimler, Türkiye'ye F-16 satışı konusunda hâlâ çekincelerini koruyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Doğu Akdeniz'den Karadeniz'e uzanan denklem
Ankara zirvesinin ikinci kritik boyutu, Doğu Akdeniz'deki enerji gerilimi. Türkiye'nin KKTC ve Libya ile imzaladığı deniz yetki alanları anlaşmaları, Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi başta olmak üzere bazı AB ülkelerinin tepkisini çekiyor. NATO'nun bu konuda bir arabuluculuk rolü üstlenip üstlenemeyeceği merak ediliyor. Öte yandan, Ukrayna savaşının Karadeniz'de yarattığı yeni güvenlik ortamı, Türkiye'nin Montrö Sözleşmesi kapsamındaki rolünü daha da öne çıkarmış durumda.
Uzmanlar, İsveç ve Finlandiya'nın NATO'ya katılım sürecinin tamamlanmasının ardından, ittifak içindeki Rusya algısının giderek sertleştiğini belirtiyor. Bu bağlamda, Türkiye'nin hem Rusya ile dengeli ilişkiler sürdürme hem de NATO yükümlülüklerini yerine getirme arasındaki ince çizgide yürüdüğü yorumu yapılıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ankara'daki NATO toplantısı, Türk dış politikası için hem fırsatları hem de riskleri barındırıyor. Türkiye, ittifak içindeki konumunu güçlendirmek ve özellikle S-400 krizinde esneklik kazanmak istiyor. Ancak ABD'nin olası yaptırım tehditleri ve Kongre'deki F-16 satışına yönelik çekinceler, masadaki en hassas dengeyi oluşturuyor. Doğu Akdeniz'deki hak arayışı ve KKTC'nin tanınması çabaları, NATO çerçevesinde doğrudan bir destek bulamasa da, ittifak içi diyalog Ankara'ya bölgesel pozisyonunu savunma zemini sağlıyor. Türkiye'nin Ukrayna savaşında oynadığı arabuluculuk rolü ise, Batı ile ilişkilerinde bir koz olarak kullanılabilir. Sonuç olarak, Ankara'nın zirvede başarılı olması, yalnızca ikili ilişkilerde değil, bölgesel güç dengelerinde de etkili olacaktır.
