NATO üyesi ülkelerin liderleri, ittifakın geleceği ve bölgesel güvenlik tehditleri başta olmak üzere kritik meseleleri ele almak üzere Ankara'da bir araya geliyor. Zirvenin ana gündem maddeleri arasında savunma harcamalarının artırılması, Ukrayna'ya destek ve Doğu Avrupa'daki caydırıcılık önlemleri yer alıyor. Türkiye'nin ev sahipliğinde gerçekleşen toplantıya, ABD, Almanya, Fransa ve İngiltere gibi büyük ülkelerin liderlerinin yanı sıra NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg de katılıyor.
Zirvenin arka planı ve beklentiler
Ankara zirvesi, NATO'nun 2022'de kabul edilen yeni stratejik konsept çerçevesinde, üye ülkelerin savunma bütçelerini GSYH'lerinin yüzde 2'sine çıkarma taahhüdünü değerlendirmesi açısından önem taşıyor. Özellikle Almanya ve İtalya gibi ülkelerin bu hedefe ulaşmakta zorlandığı bilinirken, Türkiye'nin 2024 bütçesinde savunma harcamalarını artırdığı ve NATO standartlarına uyum sağladığı görülüyor. Öte yandan, zirvede Ukrayna'ya yapılacak askeri yardım paketleri ve İsveç'in NATO üyelik sürecinin sonuçlandırılması da masada.
Zirve öncesinde yapılan açıklamalarda, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki enerji keşifleri ve güvenliği konularında ittifak desteği talep edeceği belirtiliyor. Ayrıca, terörle mücadele kapsamında PKK/YPG'ye karşı operasyonların sürdüğü bir dönemde, NATO'nun sınır güvenliği konusunda Türkiye'ye verdiği sözleri tutması bekleniyor.
Küresel boyut ve diğer gelişmeler
NATO zirvesinin gölgesinde, İngiltere'de Muhafazakar Parti liderlik yarışı resmen başladı. Başbakan Rishi Sunak'ın istifasının ardından adaylar arasında eski İçişleri Bakanı Suella Braverman, Savunma Bakanı Ben Wallace ve Ticaret Bakanı Kemi Badenoch öne çıkıyor. Yarışın sonucu, İngiltere'nin Brexit sonrası dış politikasını ve NATO ile işbirliğini etkileyecek.
İran'da ise eski Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani, geçirdiği rahatsızlık sonucu hayatını kaybetmesinin ardından düzenlenen devlet töreniyle toprağa verildi. Ruhani'nin nükleer anlaşma dönemindeki ılımlı politikaları ve Tahran'ın batıyla ilişkilerindeki rolü, uzmanlarca Ortadoğu'da bir dönemin kapanışı olarak değerlendiriliyor.
Enerji sektöründe ise Shell, üçüncü çeyrek ticaret güncellemesini yayımladı. Şirket, düşen petrol fiyatlarına rağmen LNG ticaretindeki marjlar sayesinde kârlılığını koruduğunu ve 2024 yatırım planlarını revize ettiğini duyurdu. Bu gelişme, Avrupa'nın enerji arz güvenliği ve yenilenebilir dönüşüm stratejileri açısından yakından izleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
NATO zirvesine ev sahipliği yapmak, Türkiye'nin ittifak içindeki stratejik önemini pekiştiriyor. Ankara, özellikle Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanları ve Kıbrıs konusunda NATO üyelerinin desteğini almayı hedefliyor. Ayrıca, PKK/YPG tehdidine karşı sınır ötesi operasyonlarda NATO'nun siyasi ve istihbarati destek sağlaması bekleniyor. Öte yandan, Türkiye'nin savunma harcamalarını artırma taahhüdü, bütçe disiplini ve döviz kuru üzerinde baskı yaratabilir. İran'daki liderlik değişikliği ise komşu ülke olarak Türk dış politikasını doğrudan etkileyebilir; Ruhani sonrası dönemde Tahran'ın nükleer müzakerelere yaklaşımı ve bölgesel politikaları, Türkiye'nin Orta Doğu'daki çıkarlarını şekillendirecektir.
