NATO Genel Sekreteri, ABD'nin İran'a yönelik son askeri saldırılarını "kesinlikle gerekli" olarak nitelendirdi. Hürmüz Boğazı'nda üç tankerin bilinmeyen mermilerle vurulmasının ardından ABD ordusu, İran devrim muhafızlarına ait olduğu belirtilen hedeflere yeni bir hava harekatı düzenledi. Saldırılar, halihazırda kırılgan olan ateşkes anlaşmasını daha da zora sokarken, bölgede tansiyon yeniden yükseldi. NATO Genel Sekreteri yaptığı açıklamada, uluslararası deniz ticaret yollarının güvenliğinin sağlanması için bu adımların atıldığını belirtti.
Hürmüz Boğazı'nda tankerlere saldırı ve ABD'nin misillemesi
Olay, Hürmüz Boğazı'nda seyir halindeki üç petrol tankerine kimliği belirsiz kişilerce mermi atılmasıyla başladı. Tankerlerden ikisi Suudi Arabistan bandıralı, biri ise Birleşik Arap Emirlikleri'ne aitti. Saldırıda can kaybı yaşanmazken, tankerlerden birinde hasar oluştu. ABD merkezli istihbarat kaynakları, saldırılardan hemen İran devrim muhafızlarını sorumlu tuttu. Bunun üzerine ABD Savunma Bakanlığı, İran'ın güney sahillerindeki askeri tesislere yönelik geniş çaplı hava saldırıları başlattı.
Pentagon yetkilileri, saldırıların İran'ın deniz mayın döşeme kapasitesini ve insansız hava araçları üslerini hedef aldığını duyurdu. Operasyon kapsamında ondan fazla hedefin vurulduğu, füze rampaları ve radar sistemlerinin imha edildiği belirtiliyor. NATO Genel Sekreteri, bu harekâtın uluslararası hukuk çerçevesinde meşru müdafaa hakkı kapsamında yapıldığını savundu. “Deniz ticaretinin güvenliği, tüm dünya ekonomisi için hayati önem taşımaktadır. Bu tür saldırılara karşı caydırıcı önlemler almak şarttır” ifadelerini kullandı.
Bölgesel ve küresel yansımalar
ABD'nin bu hamlesi, Ortadoğu'da tırmanan gerilimin bir parçası olarak değerlendiriliyor. İran Dışişleri Bakanlığı ise saldırıları kınayarak, misilleme yapılacağı tehdidinde bulundu. Bölgedeki enerji arzının yüzde 20'sinden fazlası Hürmüz Boğazı'ndan geçtiği için, bu tür bir çatışma küresel petrol fiyatlarında ani yükselişe yol açabilir. Ham petrol fiyatları saldırı haberleri sonrası yüzde 3 oranında artış gösterdi.
BM Güvenlik Konseyi, ivedi bir toplantı yaparak taraflara itidal çağrısında bulundu. Rusya ve Çin, ABD'nin tek taraflı askeri müdahalesini kınarken, Suudi Arabistan ve BAE ABD'ye destek açıklaması yaptı. Avrupa Birliği ise hem saldırıları hem de ABD'nin misillemesini eleştirerek diplomatik çözüm çağrısını yineledi. Uzmanlar, bu olayın İran ile Batı arasındaki nükleer müzakereleri de olumsuz etkileyebileceğini belirtiyor.
NATO'nun bu konuda net bir şekilde ABD'nin yanında yer alması, ittifak içinde yeni tartışmaları beraberinde getirdi. Fransa ve Almanya daha ölçülü yaklaşırken, İngiltere ve Doğu Avrupa ülkeleri ABD'yi destekledi. Türkiye ise henüz resmi bir açıklama yapmadı ancak diplomatik kaynaklar, Ankara'nın bölgedeki gerilimin artmasından endişe duyduğunu aktarıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran ile hem komşuluk hem de enerji ithalatı ilişkisi nedeniyle bu gelişmelere doğrudan duyarlıdır. Hürmüz Boğazı'ndaki herhangi bir kriz, küresel petrol fiyatlarını yukarı çekerek Türkiye'nin enerji maliyetlerini artırabilir. Ayrıca NATO üyesi olarak Ankara, müttefik dayanışması ile bölgesel istikrar arasında bir denge kurmak zorunda kalacaktır. Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü'nün yaptığı açıklamada, Türkiye'nin bölgede tansiyonun düşürülmesi için diplomatik girişimlerde bulunabileceği sinyali verildi. Bu kriz, aynı zamanda Türkiye'nin enerji koridorlarındaki stratejik konumunu yeniden ön plana çıkarıyor.
