11 Haziran sabahı, Washington DC'deki National Mall'da sıra dışı bir olay yaşandı. Saat 11:30 sularında, ABD Ulusal Park Polisi (U.S. Park Police) bir vandalizm ihbarı üzerine bölgeye intikal etti. Ancak olay yerine ulaştıklarında karşılaştıkları manzara, sıradan bir tahribattan çok daha farklıydı. Zira, kimliği belirsiz bir sanatçı (veya aktivist), '8647' başlıklı bir canlı performans sergiliyordu. Bu performans, National Mall'un batı ucunda, Lincoln Anıtı ile Washington Anıtı arasında kalan yeşil alanda, drone'lar, projektörler ve dev bir dijital ekran kullanılarak gerçekleştiriliyordu. Polis ekipleri, şovun yaklaşık 8647 saniye (yaklaşık 2 saat 24 dakika) boyunca devam ettiğini ve bu süre zarfında yüzlerce kişinin izlediğini tespit etti.
Gösterinin İçeriği ve Amacı
Görgü tanıklarının ifadelerine göre, gösteri üç perdeden oluşuyordu. İlk perdede, dijital ekranda Amerikan bayrağının üzerine yerleştirilmiş bir kronometre geri sayım yapıyor ve her saniyede bir ABD vatandaşının sağlık harcamaları, eğitim borcu veya iklim krizi nedeniyle maruz kaldığı zararın istatistiki bir verisi yansıtılıyordu. İkinci perdede, drone'lar havada '8647' sayısını oluşturacak şekilde sıralandı. Son perdede ise, bir anlatıcı sesi, bu sayının ABD'nin her gün kaybettiği ortalama insan ömrünün saniye cinsinden karşılığı olduğunu iddia etti. Polis, gösterinin yasal izne tabi olmadığını ve 'dijital gösterimler için özel kullanım izni gerektiğini' belirtti. Olayla ilgili herhangi bir tutuklama yapılmazken, soruşturma sürüyor.
Küresel ve Sanatsal Bağlam
National Mall, tarihsel olarak protesto ve ifade özgürlüğü eylemlerine ev sahipliği yapmış bir mekan. Martin Luther King'in 'Bir Hayalim Var' konuşmasından Vietnam Savaşı protestolarına kadar pek çok anma ve eylem burada gerçekleşti. Ancak son yıllarda, geleneksel gösterilerin yanı sıra 'artivizm' adı verilen aktivist sanat eylemleri de artış gösterdi. '8647' eylemi de bu bağlamda değerlendiriliyor. Sanat eleştirmenleri, performansın 'sistemik sorunlara dikkat çekme çabası' olarak okunabileceğini, ancak bir kamu malına (çim alana) zarar verme potansiyeli nedeniyle eleştirildiğini belirtiyor. Olay, ABD'de ifade özgürlüğü ile kamu düzeni arasındaki hassas dengeyi yeniden gündeme taşıdı. Bazı eyaletlerde benzeri drone gösterilerini düzenlemek için yıllar süren izin süreçleri gerekebiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki bu eylem doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de, kamusal alanda sanatsal ifade ve siyasi protestonun sınırları konusunda evrensel bir tartışmaya işaret ediyor. Türkiye'de de benzeri meydanlarda (Taksim, Kızılay) yapılan gösteriler ve polis müdahaleleri sıkça gündeme geliyor. '8647' eylemi, ifade özgürlüğü ile kamu güvenliği arasındaki dengenin nasıl kurulacağına dair bir örnek teşkil ediyor. Ayrıca, dijital teknolojilerin (drone, LED ekran) protesto amaçlı kullanımının yaygınlaştığı bir dönemde, Türk makamlarının da bu tür eylemlere karşı hukuki ve fiziksel hazırlıklı olması gerektiğini hatırlatıyor. Küresel bir trend olarak 'dijital artivizm', uluslararası toplumda yankı bulmaya devam edecek gibi görünüyor.
