Myanmar'da on yıllardır süren iç savaşın en acımasız miraslarından biri olan kara mayınları, Bu Ri ailesini adeta hedef almış durumda. Ailenin reisi Bu Ri, yıllar önce bir mayına basarak bir bacağını kaybetti. Ancak trajedi bununla sınırlı kalmadı; son dönemde ailenin altı ferdi daha benzer bir kaderi paylaştı ya da hayatını kaybetti. Bu durum, Myanmar'daki silahlı çatışmaların sivil halk üzerinde yarattığı yıkımın çarpıcı bir örneği olarak öne çıkıyor.
Mayınların Gölgesinde Bir Aile
Myanmar'ın kuzeyindeki Kayin eyaletinde yaşayan Bu Ri ailesi, geçimini tarım ve ormancılıkla sağlıyor. Ancak arazileri, ordu ile etnik silahlı gruplar arasındaki çatışmaların yoğun olduğu bölgelerde kalıyor. Bu nedenle tarlalarına gitmek, odun toplamak ya da su almak gibi günlük işler bile ölümcül bir risk haline gelmiş durumda. Aileden şu ana kadar iki kişi mayın patlaması sonucu hayatını kaybetti, beş kişi ise bir veya iki bacağını kaybetti. Bu Ri'nin eşi, kayınvalidesi ve yeğenleri de bu trajediden nasibini aldı. Aile, mayınlar nedeniyle evlerini terk edip güvenli bir bölgeye taşınmayı düşünse de, ekonomik imkânsızlıklar ve başka bir yerde tutunamama korkusu onları bu topraklarda kalmaya zorluyor.
Myanmar'da iç savaş, 1948'deki bağımsızlıktan bu yana çeşitli etnik gruplarla merkezi hükümet arasında süregelen çatışmalarla devam ediyor. 2021'deki askeri darbenin ardından çatışmalar daha da yoğunlaştı. Birleşmiş Milletler verilerine göre, ülkede son üç yılda 2.5 milyondan fazla kişi evlerini terk etmek zorunda kaldı. Mayınlar ise bu insani krizin en görünmez yüzlerinden biri. The Myanmar Landmine Monitor'ün raporuna göre, 2023 yılında ülkede mayın patlamaları sonucu en az 250 sivil hayatını kaybetti ya da yaralandı. Gerçek sayının ise çok daha yüksek olduğu tahmin ediliyor, çünkü kırsal bölgelerdeki birçok vaka kayıtlara geçmiyor.
Mayın Sorununun Bölgesel ve Küresel Boyutu
Myanmar'daki mayın sorunu, sadece bir ülkenin değil, tüm Güneydoğu Asya bölgesinin güvenlik ve kalkınma önünde bir engel teşkil ediyor. Mayınlı araziler, tarım arazilerinin kullanılamaz hale gelmesine neden oluyor ve gıda güvenliğini tehdit ediyor. Ayrıca, sığınmacı akınlarına sebep olarak komşu ülkeler Tayland, Hindistan ve Bangladeş üzerinde de baskı yaratıyor. Uluslararası toplum, Myanmar'daki mayın temizliği için fon sağlamaya çalışsa da, ülkedeki siyasi istikrarsızlık ve askeri cuntaya yönelik yaptırımlar bu çabaları zorlaştırıyor. Örgütlere göre, tam bir temizlik on yıllar alabilir ve milyarlarca dolara mal olabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Myanmar'daki mayın krizi, Türkiye'nin insani yardım politikaları açısından dolaylı önem taşıyor. Türkiye, Birleşmiş Milletler bünyesinde mayın temizliği çalışmalarına katkıda bulunan ülkelerden biridir. Ancak Myanmar özelinde, askeri cunta ile ilişkilerin sınırlı olması nedeniyle doğrudan bir müdahale alanı bulunmuyor. Bölgesel olarak, bu tür krizlerin artması, uluslararası göç hareketlerini tetikleyerek Avrupa rotasına yeni baskılar getirebilir. Türkiye, benzer insani dramları Suriye başta olmak üzere yakın coğrafyasında deneyimlemiş bir ülke olarak, Myanmar'daki gelişmeleri takip etmekte ve gerektiğinde insani yardım sağlama pozisyonunu korumaktadır.
