Myanmar'ın askeri destekli parlamentosu, çevrimiçi dolandırıcılık merkezlerinde alıkonulan ve çalışmaya zorlanan kurbanlara yönelik faaliyetlerde bulunanlara idam cezası verilmesini öngören yasayı Salı günü kabul etti. Meclis Başkanı'nın açıklamasına göre, 'Çevrimiçi Dolandırıcılıkla Mücadele Yasası', milletvekillerinin taslak metinde yaptığı değişikliklerin ardından geçti. Yasa, mağdurları alıkoyan veya onları çevrimiçi dolandırıcılık merkezlerinde çalışmaya zorlayan kişilere ölüm cezası uygulanmasına olanak tanıyor.
Gelişmenin Arka Planı
Myanmar, özellikle sınır bölgelerinde, organize suç gruplarının işlettiği ve binlerce kişinin zorla çalıştırıldığı dolandırıcılık merkezleriyle gündeme geliyor. Bu merkezlerde, çoğu yabancı uyruklu olmak üzere, insanlar kandırılarak getiriliyor ve bilgisayar başında kripto para yatırım dolandırıcılığı, sahte aşk dolandırıcılığı gibi suçlarda kullanılıyor. BM İnsan Hakları Ofisi'ne göre, bu merkezlerde en az 120 bin kişi alıkonulmuş durumda ve birçoğu işkence ve kötü muameleye maruz kalıyor.
Yeni yasa, bu tür suçlarla mücadelede sert tedbirler içeriyor. Sadece idam cezasını değil, aynı zamanda suç örgütlerinin liderlerine yönelik ağır hapis cezalarını ve mal varlıklarına el konulmasını da öngörüyor. Ancak insan hakları örgütleri, Myanmar'da adil yargılanma hakkının bulunmadığını ve bu yasanın siyasi muhalefeti sindirmek için kullanılabileceğini belirtiyor. Myanmar'da askeri yönetimin 2021'deki darbeden bu yana binlerce kişi gözaltına alındı ve yargısız infazlar yaşandığına dair raporlar var.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Dolandırıcılık merkezleri sorunu sadece Myanmar'ın iç meselesi değil; Kamboçya, Laos ve Filipinler'de de benzer merkezler bulunuyor. Bu merkezler, bölgesel organize suç ağlarının önemli bir gelir kaynağı haline geldi. BM Uyuşturucu ve Suç Ofisi (UNODC), bu tür merkezlerin yıllık gelirinin 27 milyar doları bulabileceğini tahmin ediyor. Bölge ülkeleri, bu sorunla mücadelede iş birliği yapıyor ancak Myanmar'daki askeri yönetim, uluslararası toplumla iş birliği yapmakta isteksiz.
Myanmar'ın bu yasayı çıkarması, uluslararası toplumdan karışık tepkiler aldı. Batılı ülkeler, idam cezasının caydırıcılıkta etkili olmayacağını ve insan hakları ihlallerine yol açacağını savunuyor. Çin ve Tayland ise bu adımı suçla mücadelede olumlu bir gelişme olarak değerlendirdi. ASEAN ülkeleri, bölgesel güvenlik riski oluşturan bu merkezlerin kapatılması için ortak bir eylem planı üzerinde çalışıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Myanmar'daki bu gelişme, Türkiye'nin özellikle insan ticareti ve organize suçlarla mücadele politikaları açısından dolaylı bir önem taşıyor. Türkiye, BM ve Avrupa Konseyi çerçevesinde insan ticaretiyle mücadelede aktif bir ülke konumunda. Ayrıca, Türkiye'nin bölgedeki ekonomik ve diplomatik ilişkileri göz önüne alındığında, Myanmar'da istikrarın sağlanması, bölgesel güvenlik ve ticaret açısından Türkiye'nin çıkarlarını da etkileyebilir. Öte yandan, Türkiye'nin idam cezasına karşı tutumu ve insan hakları vurgusu, bu tür yasaların etkinliği konusunda uluslararası platformlarda tartışılmaya devam edilecektir.
