Myanmar'ın askeri yönetiminin başındaki General Min Aung Hlaing, iki günlük resmi ziyaret kapsamında Kamboçya'nın başkenti Phnom Penh'den ayrıldı. Ziyaretin amacı, 2021 darbesinden bu yana uluslararası alanda yalnızlaşan askeri rejimin bölgesel meşruiyetini güçlendirmek olarak açıklandı. Min Aung Hlaing, Kamboçya Kralı Norodom Sihamoni ve Başbakan Hun Sen ile bir araya geldi. Görüşmelerde ikili ilişkiler, ekonomik iş birliği ve ASEAN çerçevesindeki konular ele alındı. Ziyaret, Myanmar cuntasının diplomatik izolasyonu kırmaya yönelik son hamlesi olarak değerlendiriliyor.
Askeri Rejimin Diplomatik Arayışları
Myanmar ordusu, 1 Şubat 2021'de seçilmiş hükümeti devirerek yönetime el koymuştu. Darbe sonrası ülke genelinde geniş çaplı protestolar ve silahlı direniş hareketleri başladı. Batılı ülkeler Myanmar'a yönelik yaptırımları artırırken, ASEAN da cuntanın temsilcilerini zirvelere davet etmeyerek baskı uyguladı. Ancak bazı ASEAN üyeleri, Myanmar ile diyalog kanallarını açık tutmayı tercih ediyor. Kamboçya, son yıllarda Myanmar'a yönelik eleştirilerde nispeten yumuşak bir tutum sergileyerek dikkat çekiyor. Hun Sen, daha önce Myanmar'ı ziyaret eden az sayıdaki yabancı liderden biriydi. Bu ziyaret, cuntanın uluslararası alanda tanınma çabalarının bir parçası olarak görülüyor.
Min Aung Hlaing'in Phnom Penh ziyareti, Kamboçya'nın ASEAN dönem başkanlığı sırasında da gündeme gelmişti. 2022'de Kamboçya, Myanmar'ın ASEAN toplantılarına katılımı konusunda esnek bir tutum izlemiş, ancak diğer üyelerin tepkisi üzerine geri adım atmak zorunda kalmıştı. Bu kez ikili bir ziyaret olarak gerçekleşen görüşmeler, ASEAN içindeki bölünmüşlüğü bir kez daha gözler önüne seriyor. Myanmar, Çin ve Rusya'nın desteğiyle diplomatik alanda nefes almaya çalışırken, ASEAN'ın ortak tutum belirlemedeki zorlukları devam ediyor.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
Myanmar'ın diplomatik hamleleri, Güneydoğu Asya'da dengeleri etkiliyor. Çin, Myanmar'daki yatırımlarını ve stratejik projelerini korumak için cunta ile ilişkilerini sürdürüyor. Rusya ise askeri iş birliğini derinleştirerek bölgede etkinlik sağlıyor. Batılı ülkeler ise Myanmar'a yönelik yaptırımları sıkılaştırma eğiliminde. Kamboçya'nın Myanmar ile yakınlaşması, ASEAN'ın insan hakları ve demokrasi konusundaki ilkeleriyle çeliştiği için eleştiriliyor. Öte yandan, Myanmar'ın iç savaşı ve insani kriz derinleşirken, bölgesel istikrar risk altında. Birleşmiş Milletler, Myanmar'da milyonlarca kişinin yerinden edildiğini ve insani yardıma muhtaç olduğunu bildiriyor.
Kamboçya, Myanmar ile ekonomik bağlarını güçlendirmek istiyor. İki ülke arasında tarım, enerji ve turizm alanlarında iş birliği potansiyeli bulunuyor. Ancak uluslararası toplum, Kamboçya'nın bu adımını cuntayı meşrulaştırma çabası olarak görüyor. Ziyaret sırasında imzalanan anlaşmaların içeriği henüz netleşmedi. Min Aung Hlaing'in ziyareti, Myanmar'ın ASEAN'daki yerini sağlamlaştırma çabası olarak yorumlanıyor. Ancak cuntanın uluslararası alanda tamamen kabul görmesi şu aşamada zor görünüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Myanmar ile ilişkilerinde demokrasi ve insan hakları vurgusunu ön planda tutuyor. Ancak bölgedeki ekonomik ve stratejik çıkarlar da gözetiliyor. Myanmar, Türkiye'nin Asya'daki ticaret ortaklarından biri. Cuntanın diplomatik hamleleri, ASEAN üzerinden bölgesel dengeleri etkileyebilir. Türkiye, ASEAN ile diyalog ortaklığı çerçevesinde Myanmar'daki krize çözüm arıyor. Bu ziyaret, Türkiye'nin bölgeye yönelik politikalarında insan hakları ile ticari çıkarlar arasındaki dengeyi yeniden düşünmesine neden olabilir. Ayrıca, Myanmar'daki istikrarsızlık, Türkiye'nin Asya açılımı ve bölgesel güvenlik stratejileri açısından yakından izlenmeli.
