Myanmar'ın askeri cunta yönetiminin, yılda 2 milyon turist çekme hedefi, uluslararası meşruiyet arayışının bir parçası olarak görülüyor. Ancak analistler, bu hedefin ülkenin iç savaş, ekonomik kriz ve uluslararası yaptırımlarla boğuştuğu bir ortamda neredeyse imkânsız olduğunu belirtiyor. 2021 darbesinden sonra çöken turizm sektörünü canlandırmak isteyen cunta, vize kolaylıkları ve tanıtım kampanyaları başlatsa da, ülkedeki şiddet olayları ve insan hakları ihlalleri yabancı turistleri caydırıyor. Myanmar'ın en büyük turizm pazarı olan Tayland, Çin ve Avrupa ülkelerinden gelen ziyaretçi sayısı darbeden bu yana yüzde 90'dan fazla düştü.
Gelişmenin arka planı: Cuntanın turizm hamlesi
Myanmar Turizm Bakanlığı, 2024 yılı başında yayımladığı stratejik planda, 2025 sonuna kadar yıllık 2 milyon turiste ulaşmayı hedeflediğini duyurdu. Bunun için ülkenin kapılarını uluslararası ziyaretçilere açacak yeni vize politikaları, otel ve altyapı yatırımları planlanıyor. Ancak Birleşmiş Milletler verilerine göre 2023 boyunca Myanmar'ı sadece 1,2 milyon yabancı turist ziyaret etti ve bunların büyük çoğunluğu komşu ülkelerden gelen sınır ticareti yapan iş insanları veya Myanmar'da yaşayan yabancılardı. Darbeden önce 2019'da 4,4 milyon turist ağırlayan ülke, bu rakamın çok uzağında.
Analistlere göre cuntanın turizm hamlesi, sadece ekonomik değil, aynı zamanda politik. Uluslararası toplumun soğuk baktığı cunta yönetimi, turizm yoluyla “normalleşme” ve meşruiyet kazanmaya çalışıyor. Özellikle Batılı turistlerin gelmesi, rejimin uluslararası alanda kabul gördüğü izlenimi yaratacak. Ancak Myanmar'da devam eden iç savaş, etnik silahlı gruplarla çatışmalar ve Arap Eyaleti'ndeki insan hakları ihlalleri, turistlerin güvenliğini tehdit ediyor. ABD, İngiltere ve Avrupa Birliği, vatandaşlarını Myanmar'a seyahat etmemeleri konusunda uyarıyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Turizm diplomasisi ve yaptırımlar
Myanmar'ın turizm hedefi, bölgesel komşularıyla ilişkilerinde de önemli bir test niteliği taşıyor. Tayland ve Çin, Myanmar'ın en büyük iki ticaret ortağı olmasına rağmen, cunta yönetimiyle iş birliği konusunda temkinli davranıyor. Tayland, sınır ötesi ticareti sürdürürken, Myanmar'daki siyasi kriz nedeniyle açık destek vermekten kaçınıyor. Çin ise Myanmar'daki yatırımlarını korumak için cuntayla diplomatik temaslarını sürdürüyor, ancak turizm akışı sınırlı kalıyor.
Küresel düzeyde ise Myanmar, uluslararası toplumdan yaptırım ve izolasyonla karşı karşıya. ABD, İngiltere ve AB, cunta liderlerine yaptırım uygularken, turizm sektörü de bu yaptırımlardan etkileniyor. Myanmar Havayolları'na yönelik uçuş kısıtlamaları ve bankacılık işlemlerindeki zorluklar, tur operatörlerinin ülkeye tur düzenlemesini engelliyor. Ayrıca, sosyal medyada Myanmar'daki insan hakları ihlallerine dair görüntülerin yayılması, potansiyel turistleri caydırmaya devam ediyor. Analistler, cuntanın 2 milyon turist hedefine ulaşması için öncelikle siyasi istikrarı sağlaması ve uluslararası toplumla uzlaşması gerektiğini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Myanmar'daki cunta yönetiminin turizm hamlesi, Türkiye'nin dış politikası açısından sınırlı bir etkiye sahip. Türkiye, Myanmar'daki askeri darbeyi kınamış ve demokratik yollara dönüş çağrısı yapmıştır, ancak iki ülke arasındaki ticari ilişkiler sınırlıdır. Bölgesel düzeyde, Myanmar'ın istikrarsızlığı Güneydoğu Asya'da güç dengelerini etkileyebilir, bu da Türkiye'nin ASEAN ile ilişkilerini dolaylı olarak etkileyebilir. Ayrıca, Myanmar'daki insani kriz, Türkiye'nin insani yardım politikaları kapsamında dikkate alabileceği bir durumdur. Ancak doğrudan bir çıkar çatışması veya iş birliği alanı bulunmamaktadır.
