ABD'deki işverenler, üniversite öğrencilerine yüksek not ortalaması (GPA) kovalamak yerine yaz aylarında çalışmalarını tavsiye ediyor. Yeni bir araştırmaya göre, herhangi bir iş deneyimi olan üniversite öğrencilerinin mezuniyetten hemen sonra istihdam edilme olasılığı, hiç iş deneyimi olmayanlara kıyasla iki kat daha fazla. Ulusal Ekonomi Araştırmaları Bürosu (NBER) tarafından yapılan çalışma, 2023 yılında 15 bin mezun üzerinde gerçekleştirildi. Araştırma, işverenlerin başvuru sahiplerinde aradığı en önemli kriterin iş deneyimi olduğunu ortaya koydu.
İş Deneyiminin Artan Önemi
Geleneksel olarak üniversite eğitiminde başarıyı ölçen GPA, işverenler için giderek daha az önemli hale geliyor. 2023 Küresel Yetenek Trendleri Raporu'na göre, işverenlerin %67'si işe alım sürecinde adayların becerilerine ve deneyimlerine, akademik başarılarından daha fazla ağırlık veriyor. Özellikle teknoloji, finans ve danışmanlık gibi sektörlerde, yaz stajları ve part-time işler kariyer basamaklarının ilk adımı olarak görülüyor. New York merkezli bir insan kaynakları firması olan Talent Solutions'ın CEO'su Mark Jacobs, "Artık şirketler, bir adayın notlarından çok, gerçek dünyada nasıl çalıştığını görmek istiyor. Yaz işi, öğrencilere sadece CV'lerine ekleyecekleri bir satır değil, aynı zamanda problem çözme, takım çalışması ve zaman yönetimi gibi kritik beceriler kazandırıyor" diyor.
Küresel İş Piyasasında Değişen Dinamikler
Bu eğilim yalnızca ABD ile sınırlı değil. OECD ülkelerinde de benzer bir dönüşüm yaşanıyor. Almanya'da mesleki eğitim sisteminin bir parçası olan staj programları, işsizlik oranlarını düşük tutarken, İngiltere'de hükümet ‘yaz stajı garantisi’ programını başlattı. Ancak bu durum, sosyal eşitsizlikleri de beraberinde getiriyor. Düşük gelirli ailelerin çocukları, ücretsiz stajlar veya düşük ücretli yaz işleri nedeniyle eğitimlerine devam etmekte zorlanabiliyor. Harvard Üniversitesi Eğitim Politikaları Merkezi'nin 2024 raporu, aile geliri yüksek olan öğrencilerin %80'inin mezuniyet öncesi en az bir staj yaptığını, bu oranın düşük gelirli öğrencilerde %35'e düştüğünü gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de genç işsizliğinin %20'lere yaklaştığı bir dönemde, iş deneyimi ve stajın önemi daha da artıyor. Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) verilerine göre, 2024 yılının ilk çeyreğinde iş başı eğitim programlarına katılan 18-25 yaş arası gençlerin altı ay içinde iş bulma oranı %45. Bu, iş deneyiminin küresel bir norm haline geldiğini gösteriyor. Ancak Türkiye'deki birçok öğrenci, düşük ücretler ve yetersiz staj imkanları nedeniyle bu fırsatlardan yeterince yararlanamıyor. Özellikle küçük ve orta ölçekli işletmelerin (KOBİ) stajyer alma konusunda isteksiz olması, gençlerin iş hayatına adım atmasını zorlaştırıyor. Bu durum, kamu ve özel sektör iş birliğiyle yaygınlaştırılacak staj programlarının ve yaz işi teşviklerinin önemini bir kez daha ortaya koyuyor.
