Mozambik'te genç hamilelikle mücadelede hayati önem taşıyan uluslararası yardımların kesilmesi, kız çocuklarının okulu bırakarak erken evlilik ve istenmeyen hamilelik döngüsüne girmesi riskini artırıyor. Uzmanlar, yardım kesintilerinin ülkedeki kırılgan ilerlemeyi tersine çevirebileceği uyarısında bulunuyor.
Yardım Kesintilerinin Gölgesinde Mücadele
Mozambik, dünyada genç hamilelik oranlarının en yüksek olduğu ülkelerden biri. Birleşmiş Milletler verilerine göre, 15-19 yaş arası kız çocuklarının yaklaşık %40'ı hamile kalmış veya çocuk sahibi olmuş durumda. Ülke, yıllardır uluslararası bağışçıların desteğiyle gençlik dostu sağlık hizmetleri, cinsel eğitim ve kız çocuklarının okula devam etmesini sağlayan programlar yürütüyor. Ancak son dönemde bazı büyük bağışçıların fonlarını azaltması veya yönünü değiştirmesi, bu kazanımları tehdit ediyor.
Bir uzman, "Kızlar okulda olmadığında erken evliliğe, hamileliğe, neredeyse geri döndürülemez yörüngelere açık hale geliyorlar" diyerek endişeleri dile getiriyor. Eğitimden kopan kız çocukları, yoksulluk ve toplumsal baskılarla erken yaşta evliliğe zorlanıyor. Bu da onları sağlık riskleri, eğitim kaybı ve ekonomik bağımlılık döngüsüne hapsediyor.
Uzman, Twanda Karombo'ya yaptığı açıklamada, yardım kesintilerinin sadece sağlık hizmetlerini değil, aynı zamanda kız çocuklarının güçlendirilmesine yönelik uzun vadeli yatırımları da vurduğunu belirtti. Mozambik'te genç hamileliği önleme programları, genellikle okul temelli cinsel sağlık eğitimi, gençlik merkezleri ve toplum temelli farkındalık kampanyalarını içeriyor. Bu programlar sayesinde bazı bölgelerde genç hamilelik oranlarında düşüş görülmüştü.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Mozambik'teki durum, dünya genelinde genç hamilelikle mücadelede yaşanan zorlukların bir yansıması. Düşük ve orta gelirli ülkelerde her yıl milyonlarca kız çocuğu erken yaşta anne oluyor. Bu durum, kız çocuklarının eğitimini yarıda bırakmasına, yoksulluğun nesilden nesile aktarılmasına ve toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin derinleşmesine neden oluyor.
Uluslararası toplum, Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri kapsamında genç hamilelik oranlarını azaltmayı taahhüt etmişti. Ancak pandemi sonrası ekonomik zorluklar, bağışçı ülkelerin önceliklerini değiştirmesi ve bazı ülkelerde artan içe kapanma eğilimleri, bu hedeflere ulaşmayı zorlaştırıyor. Mozambik gibi kırılgan ekonomiler, dış yardıma bağımlı oldukları için bu kesintilerden orantısız şekilde etkileniyor.
Uzmanlar, yardım kesintilerinin sadece bugünü değil, geleceği de etkilediğini vurguluyor. Eğitimini tamamlayan bir kız çocuğu, daha sağlıklı bir yaşam sürme, ekonomik olarak güçlenme ve topluma katkıda bulunma şansına sahip oluyor. Ancak erken hamilelik, bu fırsatları elinden alıyor. Mozambik'te genç hamileliği önleme çabalarının sekteye uğraması, ülkenin kalkınma hedeflerini de riske atıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Mozambik'teki yardım kesintileri ve genç hamilelikle mücadelede yaşanan gerileme, küresel kalkınma yardımlarının ne kadar kırılgan olduğunu gösteriyor. Türkiye, Afrika'da artan insani yardım ve kalkınma işbirliği faaliyetleriyle bölgede etkin bir aktör. Bu tür kesintiler, Türkiye'nin Afrika'daki yumuşak gücünü artırması için bir fırsat olabilir. Ayrıca, uluslararası yardımların azalması, göç baskısını artırarak küresel istikrarsızlığı derinleştirebilir. Türkiye, insani diplomasi ve kadın-çocuk sağlığı alanındaki deneyimini paylaşarak bölgesel istikrara katkı sağlayabilir.
