Rusya'nın üç Batılı şirketin varlıklarına el koyması, Rusya'da halen faaliyet gösteren 200'den fazla Japon şirketini tedirgin etti. Kremlin'in Cuma günü İsviçreli gıda devi Nestlé, Fransız perakendeci Auchan ve ev geliştirme ürünleri satıcısı Leroy Merlin'in varlıklarına el koyduğunu duyurması, Japon iş çevrelerinde geniş yankı uyandırdı. Bu karar, Moskova ile Tokyo arasında Ukrayna savaşı sonrası zaten gergin olan diplomatik ilişkileri daha da karmaşık bir hale getiriyor.
Japon Şirketleri İçin Belirsizlik Artıyor
Japonya Dış Ticaret Örgütü'nün (JETRO) verilerine göre, Rusya'da faaliyet gösteren Japon firmalarının sayısı 2022'de 600'ün üzerindeyken, savaş sonrası uygulanan yaptırımlar ve lojistik zorluklar nedeniyle bu sayı 200'e kadar geriledi. Ancak kalan şirketler, Rus pazarından tamamen çekilmenin maliyetli olacağını düşünerek varlıklarını korumaya çalışıyor. Otomotiv devleri Toyota ve Nissan, geçtiğimiz yıl Rusya'daki fabrikalarını durdurma kararı almıştı. Ancak perakende, ilaç ve tüketim malları sektöründe faaliyet gösteren birçok Japon markası hâlâ Rusya'da. Kremlin'in son hamlesi, bu şirketlerin de benzer bir akıbete uğrayabileceği endişesini artırdı.
Japon yetkililer, Rusya'nın el koyma kararını "endişe verici" olarak nitelendirdi. Ekonomi, Ticaret ve Sanayi Bakanlığı'ndan bir yetkili, "Rusya'daki Japon yatırımlarının durumu yakından takip ediliyor. Şirketlerimizin mağduriyetini önlemek için gerekli adımları atacağız" dedi. Ancak şu ana kadar hangi Japon şirketinin hedef alındığına dair resmi bir açıklama yapılmadı.
Rusya'nın Varlık El Koyma Dalgası ve Batılı Şirketler
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in imzaladığı kararnamele, "dost olmayan ülkeler" listesindeki şirketlerin varlıklarına geçici yönetim atanması veya el konulması mümkün hale gelmişti. Nisan 2023'te Danone ve Carlsberg'in Rusya'daki varlıklarına el konulmuş, Temmuz 2023'te ise Nestlé, Auchan ve Leroy Merlin'in bazı varlıkları dondurulmuştu. Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov, son kararı "Batı'nın düşmanca eylemlerine karşı misilleme" olarak savundu. Batılı ülkeler ise bu adımları "keyfi ve hukuka aykırı" olarak eleştiriyor.
Japon şirketleri açısından durum, Rusya'nın 2022'de Japonya'yı "dost olmayan ülkeler" listesine eklemesiyle daha da zorlaştı. Japonya, Ukrayna savaşı sonrası Rusya'ya yönelik yaptırımlara katılmış, Rus bankalarının varlıklarını dondurmuş ve yüksek teknoloji ürünleri ihracatını kısıtlamıştı. Moskova, buna karşılık olarak Japonya ile barış anlaşması müzakerelerini askıya almış ve Kuril Adaları'ndaki ortak ekonomik projeleri durdurmuştu. Şimdi ise ekonomik baskıyı artırarak Japon şirketlerini hedef alıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Rusya'nın Batılı ve Japon şirketlere yönelik varlık el koyma politikası, Türkiye için hem risk hem fırsat barındırıyor. Türk şirketleri Rusya'da geniş bir yatırım ağına sahip; konut, gıda, tekstil ve inşaat sektörlerinde faaliyet gösteriyor. Rusya'nın "dost olmayan ülkeler" listesinde Türkiye yer almıyor, ancak Moskova'nın keyfi uygulamaları Türk yatırımcılar için de belirsizlik yaratabilir. Öte yandan Batılı şirketlerin boşalttığı pazarlarda Türk firmaları avantaj elde edebilir. Ankara'nın denge politikası, Rusya ile ekonomik ilişkileri sürdürürken Batı ile işbirliğini koruma zorunluluğunu beraberinde getiriyor. Bu gelişme, Türkiye'nin çok yönlü dış politikasının sınavı olacak.
