Yatırım bankası Morgan Stanley, küresel petrol fiyatlarına ilişkin tahminlerini aşağı yönlü revize etti. Bankanın açıklamasına göre, Hürmüz Boğazı'ndan geçişlerin beklenenden daha hızlı normalleşmesi, arz fazlası endişelerini artırırken, ABD'deki güçlü üretim ve Çin'deki zayıf talep de fiyatlar üzerinde baskı oluşturuyor. Karar, petrol piyasalarında yakından takip edilen bir kurum olan Morgan Stanley'nin Brent petrol için 2025 yılı ortalama fiyat tahminini varil başına 75 dolardan 72 dolara çekmesiyle somutlaştı. Banka, WTI ham petrolü için de tahminini 71 dolardan 68 dolara indirdi.
Arz ve Talep Dengesi Bozuluyor
Morgan Stanley analistleri, yayımladıkları raporda, Hürmüz Boğazı'ndaki gerginliklerin azalmasının ardından bölgeden petrol akışının hızla normale dönmesinin, piyasada beklenenden daha büyük bir arz fazlası yaratabileceğini belirtti. İran ve Suudi Arabistan arasında yaşanan kısa süreli kriz sonrası boğazdan geçişlerin yüzde 90 oranında yeniden başladığı kaydedildi. Bu durum, küresel petrol arzında günlük yaklaşık 1,5 milyon varillik bir artış anlamına geliyor. Öte yandan ABD'de kaya petrolü üretiminin rekor seviyelere ulaşması, ülkenin günlük 13,5 milyon varil üretimle dünyanın en büyük petrol üreticisi konumunu pekiştirmesi, arz cephesindeki baskıyı artırıyor.
Talep tarafında ise Çin'den gelen zayıflık sinyalleri dikkat çekiyor. Dünyanın en büyük ham petrol ithalatçısı olan Çin'de ekonomik büyümenin yavaşlaması ve yeşil enerji geçişinin hızlanması, petrol talebinin öngörülenden düşük kalmasına yol açıyor. Çin'in ham petrol ithalatı yılın ilk çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 4 azaldı. Analistler, ABD'deki güçlü arz ve Çin'deki zayıf talebin, OPEC+'nın üretim kısıntılarına rağmen piyasada fazla oluşmasına neden olduğuna dikkat çekiyor.
Küresel Piyasalara Etkisi
Morgan Stanley'nin tahmin indirimi, diğer büyük yatırım bankalarının da benzer adımlar atabileceği beklentisini doğurdu. Goldman Sachs ve JPMorgan da son haftalarda petrol fiyatlarına yönelik tahminlerini aşağı yönlü revize etmişti. Petrol fiyatlarındaki düşüş eğilimi, enflasyonla mücadele eden merkez bankaları için olumlu bir gelişme olarak değerlendirilirken, petrol ihracatçısı ülkelerin bütçe dengelerini olumsuz etkiliyor. Suudi Arabistan, Rusya ve Irak gibi ülkelerin mali dengeleri için petrol fiyatlarının 80 doların üzerinde seyretmesi kritik önem taşıyor.
OPEC+ ülkeleri, mayıs ayı başında yapacakları toplantıda üretim politikalarını gözden geçirecek. Uzmanlar, mevcut koşullar altında grubun mevcut üretim kısıntılarını sürdürmesinin bile fiyatları desteklemeye yetmeyebileceği görüşünde. Brent petrol fiyatları son bir ayda yüzde 8 değer kaybederek varil başına 74 dolar seviyelerine geriledi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, petrol ihtiyacının büyük bölümünü ithal eden bir ülke olarak düşük petrol fiyatlarından doğrudan fayda sağlar. Morgan Stanley'in revizyonu, Türkiye'nin cari açığını ve enerji faturasını olumlu etkileyecek bir işarettir. Ancak Hürmüz Boğazı'ndaki istikrarın kalıcı olup olmadığı belirsizliğini koruyor. Türkiye, hem İran hem de Körfez ülkeleriyle ilişkilerini dengelemek zorunda olduğu için bölgedeki herhangi bir tırmanma, enerji arz güvenliğini tehdit edebilir. Ayrıca düşük petrol fiyatları, Türkiye'nin yakın ticari partneri olan Rusya ve Irak gibi ülkelerin gelirlerini azaltarak bölgesel ekonomik istikrarı dolaylı yoldan etkileyebilir.
