Somali'nin başkenti Mogadişu'da 24 Mart 2025 Perşembe günü rakip siyasi gruplara bağlı silahlı unsurlar arasında çatışmalar patlak verdi. Görgü tanıkları, kentin farklı noktalarında başlayan silahlı çatışmaların yıllar sonra tanık olunan en yoğun çatışma olduğunu belirtti. En az 10 kişinin hayatını kaybettiği, onlarca kişinin yaralandığı çatışmalar, Somali'de siyasi istikrarsızlığın yeniden alevlendiğine işaret ediyor.
Çatışmaların Arka Planı: Siyasi Kriz ve Güç Mücadelesi
Mogadişu'da yaşanan çatışmaların temelinde, ülkenin federal yapısı ve devlet başkanlığı seçimleri öncesindeki siyasi gerilim yatıyor. Mevcut Devlet Başkanı Hassan Sheikh Mohamud ile muhalif siyasetçi ve eski cumhurbaşkanı adayı Abdirahman Abdishakur Warsame arasındaki güç mücadelesi, son haftalarda tırmanmıştı. Warsame'ye bağlı milisler ile hükümet güçleri arasında 20 Mart'ta başlayan gerginlik, 24 Mart'ta silahlı çatışmaya dönüştü.
Çatışmaların merkez üssü, başkentin güneyindeki Hodan ve Wardhigley bölgeleri oldu. Bu bölgelerde ağır makineli tüfekler ve roketatarların kullanıldığı belirtiliyor. Sivil yerleşim alanlarının da hedef alındığı çatışmalarda en az 20 sivilin yaralandığı, evlerini terk etmek zorunda kalanların sayısının ise binleri bulduğu ifade ediliyor. Birleşmiş Milletler Somali Özel Temsilcisi Catriona Laing, taraflara acil ateşkes çağrısı yaptı.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Somali'nin İstikrarı Neden Önemli?
Somali, 1991'den beri iç savaş, korsanlık ve radikal İslamcı grupların tehdidi altında. Son yıllarda Afrika Birliği ve uluslararası toplumun desteğiyle sağlanan göreceli istikrar, Eş-Şebab örgütüne karşı kazanılan başarılarla pekişmişti. Ancak son çatışmalar, siyasi elit arasındaki bölünmelerin ülkeyi yeniden kaosa sürükleyebileceği endişesini artırdı.
Somali'nin istikrarsızlığı, yalnızca ülke sınırlarını değil, tüm Doğu Afrika bölgesini etkiliyor. Kızıldeniz ve Aden Körfezi'ne kıyısı olan Somali, küresel deniz ticareti açısından stratejik bir konumda. Ayrıca ülkede faaliyet gösteren Türk şirketleri ve insani yardım kuruluşları, çatışmaların tırmanması durumunda doğrudan etkilenecek. Türkiye, Somali'deki en büyük yabancı yatırımcılar arasında; Mogadişu Havalimanı'nı işleten Türk şirketi ve büyükelçilik binası çatışma bölgesine yakın konumda.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'nin Somali ile tarihsel ve stratejik bağları, son gelişmeleri Ankara için yakından takip edilmesi gereken bir konu haline getiriyor. Türkiye, 2011'de başlattığı Somali açılımıyla ülkedeki en büyük kalkınma ortaklarından biri oldu. Mogadişu'da okullar, hastaneler ve altyapı projeleri yürüten Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA) ile Türk Kızılayı, çatışmalardan etkilenebilir. Ayrıca Türkiye'nin Somali'deki askeri varlığı ve Eş-Şebab'a karşı verdiği istihbarat desteği, Ankara'nın bölgedeki güvenlik çıkarlarını korumasını gerektiriyor. Çatışmaların uzaması, Türk şirketlerinin yatırımlarını tehlikeye atabilir ve iki ülke arasındaki ticaret hacmini olumsuz etkileyebilir. Türkiye'nin, taraflar arasında arabuluculuk yapma potansiyeli de bulunuyor.
