Hindistan Başbakanı Narendra Modi ile ABD Başkanı Donald Trump, ikili ilişkileri güçlendirmek amacıyla ticaret, savunma, enerji ve kritik teknolojiler alanlarında işbirliğini ele aldı. Görüşmenin ardından Modi, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, "Kapsamlı Küresel Stratejik Ortaklığımızı ileriye taşımak için yakın teması sürdürme konusunda anlaştık" dedi. İki lider arasındaki bu temas, Asya-Pasifik bölgesindeki jeopolitik dengeler ve küresel ticaret savaşları bağlamında dikkatle izleniyor.
Görüşmenin Arka Planı ve İçeriği
ABD Başkanı Donald Trump, göreve geldiği günden bu yana dış politikada ikili ticaret anlaşmalarına öncelik veriyor ve stratejik ortaklıkları yeniden şekillendiriyor. Hindistan ise hem ekonomik büyümesini sürdürmek hem de Hint-Pasifik bölgesinde Çin'e karşı denge unsuru olarak konumunu güçlendirmek istiyor. Bu görüşme, iki ülkenin ortak çıkarlarını gözden geçirmesi açısından kritik bir adım olarak değerlendiriliyor.
Görüşmede ticaret başlığı öne çıktı. ABD, Hindistan'a yönelik ticaret açığını dengelemek için yeni pazarlık süreçleri başlatmış durumda. Hindistan'ın ABD'ye yaptığı ihracat içinde ilaç, tekstil, elmas ve mücevherat önemli yer tutuyor. Trump yönetimi, Hint ürünlerine uygulanan gümrük tarifelerini gözden geçirebileceğini sinyalini verirken, Yeni Delhi de tarım ve süt ürünlerinde korumacı politikalarını sürdürüyor. İki liderin bu konuda somut bir adım atıp atmadığı henüz netleşmiş değil.
Savunma alanında ise Hindistan, ABD'den yapacağı yeni silah sistemleri ve teknoloji transferleri konusunda istekli. Geçtiğimiz yıllarda imzalanan Temel Değişim ve İşbirliği Anlaşması (LEMOA), Lojistik Destek Anlaşması (LSA) gibi askeri anlaşmaların ardından, insansız hava araçları, denizaltı savunma sistemleri ve uçak motoru teknolojilerinde işbirliği bekleniyor. Hindistan, Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi alımı nedeniyle ABD'nin CAATSA yaptırımlarıyla karşı karşıya kalma riskini hala taşıyor. Bu görüşme, söz konusu yaptırım tehdidinin hafifletilmesi için bir fırsat penceresi olarak görülüyor.
Enerji ve Kritik Teknolojilerde İşbirliği
Enerji, iki ülkenin uzun süredir işbirliği yaptığı bir alan. ABD, Hindistan'ın en büyük petrol ve doğalgaz tedarikçilerinden biri haline gelmiş durumda. Hindistan, artan enerji ihtiyacını karşılamak için ABD'den sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ithalatını artırmayı planlıyor. Ayrıca nükleer enerji alanında da işbirliği gündemde; 2005 yılında imzalanan sivil nükleer anlaşmanın ardından somut projeler hayata geçirilememişti, ancak yeni dönemde bu alanda ilerleme kaydedilmesi bekleniyor.
Kritik teknolojiler başlığı ise yarı iletkenler, yapay zeka, kuantum bilişim ve uzay teknolojilerini kapsıyor. ABD, Çin'in teknoloji yarışındaki yükselişine karşı Hindistan'ı bir ortak olarak görüyor. Hindistan'ın yarı iletken üretiminde kendi kendine yeterliliği artırma hedefi, ABD'li şirketlerin yatırımlarıyla desteklenebilir. Ayrıca uzay alanında NASA ve ISRO arasındaki işbirliği, insanlı uzay uçuşları ve uydu teknolojileri konusunda genişleyebilir.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu görüşme, Hint-Pasifik bölgesindeki güç dengesi açısından da önem taşıyor. Çin'in bölgedeki artan askeri ve ekonomik nüfuzu, ABD ve Hindistan'ı daha yakın işbirliğine itiyor. Dörtlü Güvenlik Diyaloğu (QUAD) çerçevesinde ABD, Hindistan, Japonya ve Avustralya arasındaki işbirliği, Çin'e karşı bir denge unsuru olarak görülüyor. Modi-Trump görüşmesi, QUAD'ın etkinliğini artırabilecek bir adım olarak yorumlanıyor.
Öte yandan, Hindistan'ın Rusya ile geleneksel ilişkileri ve BRICS üyeliği, ABD ile yakınlaşmayı zorlaştıran faktörler arasında. Hindistan, Ukrayna savaşında tarafsız bir tutum sergileyerek Rusya'dan petrol alımını sürdürdü. Bu durum, Batı'nın yaptırımlarını deldiği gerekçesiyle eleştirilere yol açtı. Modi-Trump görüşmesinde bu konunun da ele alınıp alınmadığı bilinmiyor.
Küresel ticaret savaşları ve korumacılık eğilimleri, Hindistan gibi gelişmekte olan ülkeleri zorluyor. ABD'nin çelik ve alüminyum ithalatına getirdiği ek vergiler, Hindistan'ı da etkilemişti. Hindistan, misilleme olarak bazı ABD ürünlerine tarife uygulamıştı. Bu görüşme, ticaret gerilimini azaltma yönünde bir irade ortaya koyuyor ancak somut bir anlaşma sağlanmış değil.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Modi-Trump görüşmesi, Türkiye'nin dış politikası ve ekonomisi açısından dolaylı ama önemli etkiler taşıyor. ABD ile Hindistan arasındaki savunma ve teknoloji işbirliğinin derinleşmesi, Türkiye'nin Batı ittifakı içindeki konumunu yeniden düşünmesine neden olabilir. Türkiye, Rusya'dan S-400 alımı nedeniyle ABD yaptırımlarıyla karşı karşıya kalmıştı; Hindistan'ın benzer bir durumda yaptırım tehdidinden muaf tutulması, Ankara için emsal teşkil edebilir. Ayrıca Hindistan'ın enerji ve kritik teknoloji alanlarında ABD ile işbirliğini artırması, Türkiye'nin de benzer alanlarda Batı ile ilişkilerini güçlendirme ihtiyacını ortaya koyuyor. Küresel ticaret savaşlarında Türkiye, ihracat pazarlarını çeşitlendirmek için Hindistan gibi ülkelerle işbirliğini artırabilir.
