Hindistan Başbakanı Narendra Modi, Özbekistan'a yaptığı resmi ziyaret kapsamında Taşkent'te, ülkesinin eski başbakanlarından Lal Bahadur Shastri'nin anma törenine katıldı. Shastri, 1966 yılında Taşkent'te imzalanan barış anlaşmasının ardından hayatını kaybetmişti. Modi, törenin ardından Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev ile birlikte sembolik bir fidan dikti. İki lider, ikili ilişkileri güçlendirmek ve bölgesel işbirliğini artırmak amacıyla bir araya geldi.
Shastri'nin Mirası ve Hindistan-Özbekistan İlişkileri
Lal Bahadur Shastri, Hindistan'ın ikinci başbakanı olarak 1964-1966 yılları arasında görev yaptı. Özellikle 'Jai Jawan Jai Kisan' (Askerlere Zafer, Çiftçilere Zafer) sloganıyla hatırlanan Shastri, 1965 Hindistan-Pakistan Savaşı'nın ardından Taşkent'te barış anlaşmasına imza atmıştı. Anlaşmanın hemen ertesi günü, 11 Ocak 1966'da Taşkent'te geçirdiği kalp krizi sonucu hayatını kaybetti. Shastri'nin ölümü, hâlâ gizemini koruyan bir konu olarak tartışılıyor.
Modi'nin ziyareti, Hindistan ile Özbekistan arasındaki stratejik ortaklığın derinleşmesine işaret ediyor. İki ülke, bağımsızlık sonrası Orta Asya'da artan etkisini dengelemek ve bölgesel güvenlik konularında işbirliği yapmak için yakın ilişkiler geliştiriyor. Fidan dikme töreni, dostluk ve yeşil enerji işbirliği mesajı olarak yorumlandı. Modi ve Mirziyoyev, ticaret, enerji ve savunma alanlarında yeni anlaşmalar imzalamayı da görüştü.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Hindistan'ın Orta Asya'ya açılımı, Çin'in bölgedeki Kuşak ve Yol Girişimi'ne karşı bir denge unsuru olarak önem taşıyor. Özbekistan, Hindistan'ın Orta Asya ile bağlantısında kilit ülkelerden biri. Ayrıca, Afganistan'ın istikrarı konusunda iki ülke ortak endişeler taşıyor ve bu konuda işbirliği yapıyor. Modi'nin ziyareti, aynı zamanda Hindistan'ın Müslüman çoğunluklu ülkelerle ilişkilerini güçlendirme çabasının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Özellikle son yıllarda Hindistan'da Müslümanlara yönelik ayrımcılık iddiaları gündeme gelirken, Modi yönetimi bu tür ziyaretlerle ülkesinin laik ve kapsayıcı kimliğini vurgulamaya çalışıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Orta Asya ülkeleriyle tarihi ve kültürel bağlara sahip olup bölgede artan bir nüfuz mücadelesine tanıklık ediyor. Hindistan ile Özbekistan arasındaki bu yakınlaşma, bölgedeki dengeleri etkileyebilecek bir gelişme olarak izlenmeli. Türkiye, Hindistan ile ikili ilişkilerini geliştirme çabasında; ancak Keşmir konusundaki farklı tutumlar zaman zaman gerilim yaratabiliyor. Bu ziyaretin, Türkiye'nin Orta Asya'daki Türk devletleriyle işbirliğini güçlendirme hedefiyle rekabet etmekten ziyade, bölgede çok taraflı işbirliğini teşvik edebileceği düşünülüyor. Ayrıca, Modi'nin bu jesti, Hindistan'ın İslam dünyasıyla ilişkilerini iyileştirme çabalarında sembolik bir adım olarak okunabilir; bu da Türkiye'nin bölgesel politikalarıyla etkileşim yaratabilir.
