Hindistan Başbakanı Narendra Modi ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 12-13 Eylül tarihlerinde Yeni Delhi'de düzenlenen BRICS zirvesi marjında bir araya gelerek ikili ilişkileri kapsamlı şekilde ele aldı. Hindistan'ın Moskova Büyükelçisi Pavan Kumar'a göre iki lider, heyetler arası görüşmelerde ticaretten savunmaya, enerjiden teknolojiye kadar geniş bir yelpazede işbirliğini derinleştirme talimatı verdi. Görüşmelerin en somut çıktısı, 2030 yılına kadar ikili ticaret hacmini 100 milyar dolara çıkarma hedefi oldu.
İlişkilerin arka planı ve ticaretin seyri
Hindistan ile Rusya arasındaki ticaret son yıllarda özellikle enerji alanında hızlı bir artış gösterdi. Rusya'nın Ukrayna savaşı sonrası Batı yaptırımlarıyla karşılaşması, Moskova'yı Asya pazarlarına yönlendirirken Hindistan da ucuz Rus petrolüne yöneldi. 2022-2023 döneminde iki ülke arasındaki ticaret hacmi 35 milyar doları aşarak rekor kırdı. Ancak bu ticaretin büyük bölümü Hindistan'ın Rus ham petrolü ithalatından kaynaklanıyor ve Hindistan aleyhine ciddi bir dış ticaret açığı oluşuyor.
Yeni Delhi yönetimi, bu dengesizliği gidermek için Rusya'ya ilaç, tarım ürünleri, mühendislik malları ve tekstil gibi kalemlerde ihracatı artırmak istiyor. Büyükelçi Kumar, iki liderin bu konuda somut adımlar atılması için bakanlarına ve yetkililere talimat verdiğini belirtti. Ayrıca iki ülke arasında yerel para birimlerinde ticaret yapılması ve ödeme sistemlerinin entegrasyonu da masada.
BRICS zirvesi ve küresel boyut
Görüşme, BRICS ülkeleri liderlerinin bir araya geldiği ve küresel yönetişim reformlarının tartışıldığı bir dönemde gerçekleşti. Hindistan, Rusya ile ilişkilerini Batı ile olan bağlarını koparmadan yürütmeye çalışıyor. Modi hükümeti, Rusya'dan savunma ekipmanı tedarikine devam ederken aynı zamanda ABD, Japonya ve Avustralya ile Quad ittifakında yer alıyor. Bu denge politikası, Hindistan'ın çok kutuplu bir dünya düzeninde stratejik özerkliğini koruma arayışının bir yansıması.
Uzmanlar, 100 milyar dolarlık hedefin iddialı olduğunu ancak mevcut trendin bu yönde ilerlediğini belirtiyor. Rusya'nın Asya'ya yönelik enerji satışlarını artırması ve Hindistan'ın artan enerji ihtiyacı, ticaret hacmini yukarı çekecek faktörler arasında. Öte yandan, Batı'nın Rusya'ya yönelik yaptırımları ve bankacılık kısıtlamaları, ticaretin önündeki en büyük engel olarak duruyor. Hindistan, yaptırımları delmekle suçlanmamak için hassas bir denge gözetiyor.
İki liderin ayrıca savunma sanayii işbirliği, ortak üretim ve teknoloji transferi konularını ele aldığı bildirildi. Hindistan, Rusya'dan S-400 hava savunma sistemleri ve diğer askeri platformlar tedarik etmiş, ortak üretim için anlaşmalar imzalamıştı. Bu işbirliğinin gelecekte daha da genişletilmesi bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hindistan-Rusya ticaretinin 100 milyar dolara doğru hızla büyümesi, Türkiye'nin de aralarında bulunduğu bölgesel aktörler için önemli sonuçlar doğurabilir. Türkiye, Rusya ile enerji ve ticaret alanında yakın ilişkilere sahip; ancak Hindistan'ın devreye girmesi, Rus kaynaklarının Asya'ya yönelmesine ve Türkiye'nin pazarlık gücünün azalmasına yol açabilir. Ayrıca, Hindistan'ın Rusya ile ilişkilerini derinleştirmesi, NATO içinde denge arayan Türkiye'nin Batı ile olan bağlarını da etkileyebilir. Türkiye, benzer şekilde kendi ticaret ve enerji koridorlarını çeşitlendirmek için stratejiler geliştirmeli.
