Missouri'de bir eyalet yargıcı, perşembe günü verdiği kararla eyalet sakinlerinin ilaçla kürtaja erişiminin önünü açtı. Bu karar, Missouri seçmenlerinin kürtaj erişimini yasallaştırmak için sandık başına gitmesinden bir yıldan fazla bir süre sonra geldi. Missouri Bölge Yargıcı Jerri Zhang, Planlı Ebeveynlik (Planned Parenthood) örgütünün, eyaletin kürtaj hapına erişimi kısıtlayan 30 maddelik yasasını ve diğer düzenlemelerini içeren davasında örgütün lehine karar verdi. Yargıç Zhang, söz konusu kısıtlamaların eyalet anayasasında yer alan kürtaj hakkını ihlal ettiğine hükmetti.
Gelişmenin arka planı
Missouri, 2022'de ABD Yüksek Mahkemesi'nin Roe v. Wade kararını bozmasının ardından kürtajı neredeyse tamamen yasaklayan eyaletlerden biriydi. Ancak geçtiğimiz yıl seçmenler, eyalet anayasasında kürtaj hakkını güvence altına alan bir değişikliği kabul etti. Buna rağmen eyalet yasama organı, ilaçla kürtaj da dahil olmak üzere kürtaj hizmetlerine erişimi kısıtlayan yasalar çıkarmaya devam etti. Planlı Ebeveynlik, bu yasaların anayasaya aykırı olduğu gerekçesiyle dava açmıştı. Yargıç Zhang'ın kararı, Missouri'deki kürtaj karşıtı yasaların önemli bir bölümünü geçici olarak durduruyor. Ancak eyalet yönetiminin kararı temyiz etmesi bekleniyor. Bu dava, ABD'de kürtaj hakları konusundaki eyalet düzeyindeki mücadelelerin sadece bir örneği. Ülke genelinde birçok eyalet, kürtaj erişimini kısıtlamak veya korumak için yasal ve yargısal süreçler yürütüyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Missouri'deki bu gelişme, ABD'de kürtaj hakkı konusundaki siyasi ve hukuki mücadelenin bir parçası. Karar, özellikle Orta Batı eyaletlerinde kürtaj erişiminin geleceği açısından kritik bir emsal teşkil edebilir. Missouri'de ilaçla kürtajın yeniden erişilebilir hale gelmesi, komşu eyaletlerdeki kadınların da bu hizmetlere erişimini kolaylaştırabilir. Küresel ölçekte ise ABD'deki kürtaj tartışmaları, diğer ülkelerdeki benzer tartışmaları etkilemeye devam ediyor. Özellikle Latin Amerika ve Avrupa'da kürtaj yasalarının liberalleşmesi veya kısıtlanması yönündeki hareketler, ABD'deki gelişmelerden doğrudan etkileniyor. Dünya Sağlık Örgütü'ne göre güvenli kürtaj hizmetlerine erişim, kadın sağlığı ve ölüm oranlarının azaltılması açısından kritik öneme sahip.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Missouri'deki bu gelişme, kürtaj hakkı konusundaki küresel mücadelenin bir parçası. Türkiye'de kürtaj, 1983 tarihli Nüfus Planlaması Kanunu'na göre 10 haftaya kadar yasal ve ücretsiz olarak erişilebilir durumda. Ancak son yıllarda kürtaj hizmetlerine erişimde fiili kısıtlamalar ve sağlık çalışanlarının vicdani ret uygulamaları nedeniyle sorunlar yaşanıyor. Bu karar, kadın sağlığı ve üreme hakları konusunda Türkiye'deki tartışmalara dolaylı da olsa etki edebilir. Türkiye, AB üyelik müzakereleri ve uluslararası insan hakları sözleşmelerine uyum sürecinde bu tür gelişmeleri takip etmektedir.
