Mısır'da bir mahkeme, 2016 yılında Kahire'de ölü bulunan İtalyan doktora öğrencisi Giulio Regeni'nin ölümüyle ilgili davada üç Mısırlı sanığı 10'ar yıl hapis cezasına çarptırdı. Mahkeme, dördüncü sanık Mısırlı yetkiliyi ise beraat ettirdi. Karar, yıllardır süren uluslararası hukuk mücadelesinde önemli bir aşama olarak değerlendiriliyor. İtalya, kararı memnuniyetle karşıladığını açıklarken, faillerin iadesi ve adaletin tam sağlanması için çabaların süreceğini bildirdi.
Olayın Arka Planı
Cambridge Üniversitesi'nde doktora yapan 28 yaşındaki Giulio Regeni, 2016 yılının Ocak ayında Kahire'de bağımsız sendikalar üzerine araştırma yapmak üzere bulunuyordu. 25 Ocak 2016'da kaybolan Regeni'nin cesedi, 3 Şubat'ta Kahire'nin banliyölerinden birinde, bir otoyol kenarında bulundu. Cesette işkence izleri tespit edildi. Mısır yetkilileri başlangıçta ölüm nedenini trafik kazası olarak açıklamaya çalışsa da, uluslararası kamuoyu ve İtalya hükümeti baskısıyla soruşturma derinleştirildi.
Olay, Mısır güvenlik güçlerinin sistematik işkence ve keyfi gözaltı uygulamalarını gözler önüne sermesiyle büyük yankı uyandırdı. İtalya, Regeni'nin ölümünden Mısır güvenlik birimlerini sorumlu tuttu ve faillerin yargılanması için yoğun diplomatik girişimlerde bulundu. Ancak Mısır yargısı, kendi vatandaşlarını yargılama konusunda isteksiz davrandı ve dava süreci yıllarca sürüncemede kaldı.
Nihayet, Kahire'de görülen davada mahkeme, Regeni'yi kaçırdığı ve ölümüne neden olduğu gerekçesiyle üç Mısırlı güvenlik görevlisini suçlu buldu. Sanıkların kimlikleri açıklanmadı ancak yerel basına göre hepsi emniyet mensubu. Mahkeme, sanıkları 10'ar yıl hapis cezasına çarptırdı. Dördüncü sanık ise delil yetersizliğinden beraat etti. Karar temyiz edilebilir.
Uluslararası Tepkiler ve Davanın Boyutları
İtalya Dışişleri Bakanlığı, kararın ardından yaptığı açıklamada, "Adalete giden yolda bir adım daha atıldığını" belirterek memnuniyetini dile getirdi. Ancak İtalyan yetkililer, cezaların onanması ve hükümlülerin İtalya'ya iade edilerek cezalarını İtalya'da çekmeleri gerektiğini vurguladı. İtalya Başbakanı, "Regeni'nin ailesinin acısını dindirmek için mücadelemiz sürecek" dedi.
Uluslararası Af Örgütü ve diğer insan hakları kuruluşları, kararı "geç ama önemli bir adım" olarak nitelendirdi. Ancak örgütler, Mısır'da işkencenin sistematik bir sorun olmaya devam ettiğini ve sorumluların büyük ölçüde cezasız kaldığını hatırlattı. Regeni davası, Mısır'ın Batı ile ilişkilerinde zaman zaman gerilim yaratan bir dosya olarak kaldı.
Mısır hükümeti ise karara ilişkin henüz resmi bir açıklama yapmadı. Mısır basını, olayı genellikle "yabancı bir öğrencinin trajik ölümü" olarak yansıtarak, güvenlik güçlerinin rolünü minimize etme eğiliminde. Dava, Mısır'ın yargı bağımsızlığı ve insan hakları sicili konusundaki uluslararası eleştirileri yeniden gündeme getirdi.
Regeni'nin ailesi, yıllardır verdikleri hukuk mücadelesinde nihayet bir sonuç aldı. Aile avukatları, kararın "sembolik" olduğunu ancak faillerin fiilen cezaevine girmesi ve İtalya'ya iade edilmesi gerektiğini söyledi. İtalya, Mısır ile iade anlaşması bulunmadığı için hükümlülerin iadesi konusunda zorluk yaşayabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Mısır'da yaşanan bu dava, Türkiye'nin de yakından takip ettiği bir insan hakları ve adalet meselesi olarak öne çıkıyor. Türkiye, Mısır'daki darbe sonrası dönemde insan hakları ihlalleri konusunda eleştirel bir tutum sergilemiş, özellikle idam cezaları ve keyfi gözaltılar konusunda uluslararası platformlarda sesini yükseltmiştir. Regeni davası, Mısır yargısının bağımsızlığı ve güvenlik güçlerinin hesap verebilirliği konusunda somut bir örnek teşkil ediyor. Türkiye, bölgesel istikrar ve insan hakları arasındaki dengeyi gözetirken, Mısır ile ilişkilerinde zaman zaman bu tür davaları gündeme getirebilir. Ayrıca, Türkiye'nin kendi yargı süreçlerinde de benzer evrensel hukuk ilkelerinin geçerli olduğunu vurgulaması açısından önemli bir emsal oluşturuyor. Karar, Mısır'ın Batı ile ilişkilerini yumuşatma çabası olarak da okunabilir; bu durum Türkiye'nin Doğu Akdeniz ve Kuzey Afrika politikalarını da dolaylı olarak etkileyebilir.
