Kaliforniya'da yaşayan milyarderleri hedef alan bir kerelik servet vergisi düzenlemesi, Kasım ayında yapılacak genel seçimde oylanmak üzere resmen onaylandı. Kaliforniya Dışişleri Bakanı Shirley Weber, Milyarder Vergisi Yasası (Billionaire Tax Act) olarak adlandırılan önlemin gerekli imza sayısına ulaştığını ve 25 Haziran'da onaylanarak sandıkta yerini alacağını açıkladı. Vergi, eyalette ikamet eden ve net serveti 1 milyar doları aşan kişilerden bir defaya mahsus olmak üzere toplanacak ve elde edilecek gelirin büyük bölümü eğitim, sağlık ve konut gibi sosyal programlara aktarılacak.
Verginin Ayrıntıları ve Beklenen Gelir
Önerilen yasa kapsamında, Kaliforniya'da yaşayan yaklaşık 200 milyarderin her birinden en az yüzde 0,4 oranında bir kerelik servet vergisi alınması planlanıyor. Bu oran, servet miktarına göre kademeli olarak artabilecek. Uzmanlar, bu düzenlemeden eyaletin yaklaşık 22 milyar dolar gelir elde etmesini bekliyor. Elde edilecek gelirin yüzde 60'ı devlet okullarına, yüzde 25'i sağlık hizmetlerine, kalan yüzde 15'i ise düşük gelirli aileler için konut projelerine ayrılacak. Verginin, servetin likit olmaması durumunda taksitlendirilmesi gibi esneklikler de öngörülüyor.
Önlemin destekçileri, Kaliforniya'nın ülkenin en zengin eyaletlerinden biri olmasına rağmen artan gelir eşitsizliği ve evsizlik sorunlarıyla boğuştuğunu vurguluyor. Milyarder Vergisi'nin bu sorunlara çözüm olabileceğini savunan kampanya yetkilileri, verginin bir kereye mahsus olması nedeniyle ekonomik büyümeyi olumsuz etkilemeyeceğini iddia ediyor. Karşıt görüştekiler ise bu tür bir verginin eyaletteki yüksek vergi yükü nedeniyle zaten birçok şirket ve zengini kaybeden Kaliforniya için yeni bir göç dalgasına yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
Ulusal ve Ekonomik Yansımalar
Bu girişim, ABD genelinde milyarderlerin servetine vergi getirilmesi tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Federal düzeyde benzer bir düzenleme daha önce Başkan Joe Biden tarafından önerilmiş ancak Kongre'de kabul edilmemişti. Kaliforniya'nın adım atması halinde New York, Massachusetts gibi diğer büyük eyaletlerin de benzer yasaları gündeme alabileceği konuşuluyor. Ekonomistler, bu verginin eyalet düzeyinde uygulanabilirliğini sorgularken, milyarderlerin servetlerini başka eyaletlere taşıması halinde vergi gelirinin düşebileceği uyarısında bulunuyor. Teknoloji şirketlerinin yoğun olduğu Silikon Vadisi'nin merkezi Kaliforniya'da özellikle Elon Musk, Larry Ellison ve Mark Zuckerberg gibi isimlerin vergiden etkilenmesi bekleniyor. Bu bağlamda verginin küresel teknoloji sektörüne olası etkileri de yakından takip ediliyor.
Öte yandan, vergi yasasının yasal olarak uygulanabilirliği de tartışma konusu. Anayasa hukukçuları, bir eyaletin vatandaşlarının servetine böyle bir vergi koymasının daha önce denenmediğini ve mahkemelerde itiraz edilebileceğini belirtiyor. Kaliforniya eyalet mahkemelerinin bu konuda nasıl bir karar vereceği merak ediliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kaliforniya'daki bu gelişme, Türkiye'de son yıllarda tartışılan servet vergisi ve artan gelir eşitsizliği konularıyla dolaylı bir paralellik taşıyor. Türkiye'de de benzer bir düzenleme zaman zaman gündeme gelse de henüz somut bir adım atılmış değil. Ancak ABD'nin en büyük eyaletlerinden birinde böyle bir uygulamanın hayata geçmesi, küresel ölçekte vergi adaleti tartışmalarını güçlendirebilir. Türkiye'nin ABD ile ticari ve yatırım ilişkileri göz önüne alındığında, özellikle Kaliforniya merkezli teknoloji şirketlerinin bu vergiden etkilenmesi, bu şirketlerin Türkiye yatırımlarını da dolaylı olarak etkileyebilir. Bununla birlikte, Türkiye'nin kendi iç dinamiklerinde bu tür bir verginin uygulanabilirliği için hukuki ve ekonomik altyapının yeterliliği ayrı bir tartışma konusudur.
