Kaliforniya'da yaşayan milyarderlerin servetlerinden bir defaya mahsus alınacak özel bir vergi, eyalet seçimlerinde halkın oyuna sunulmak üzere yeterli imzayı toplayarak resmen oy pusulasına girmeye hak kazandı. The Hill'in Business & Economy bülteninin bildirdiğine göre, Kasım 2024'te yapılacak seçimlerde Kaliforniyalılar, eyalette ikamet eden ve net serveti 1 milyar doları aşan kişilerden bir defaya mahsus %1,5 oranında bir vergi alınmasını öngören önergeyi oylayacak.
Gelişmenin Arka Planı
Vergi önergesi, Kaliforniya'daki gelir eşitsizliğini azaltma amacı taşıyor. Önergeye göre, vergi sadece bir kez uygulanacak ve toplanan gelir, eyaletin bütçe açığını kapatmak, eğitim ve sağlık hizmetlerine aktarılmak üzere kullanılacak. Kaliforniya'da dünyanın en büyük teknoloji şirketlerinin merkezleri bulunuyor ve eyalet, milyarder sayısı bakımından ABD'de ilk sıralarda yer alıyor. Ancak eleştirmenler, verginin milyarderleri eyaletten kaçırabileceğini ve uzun vadede vergi gelirlerini azaltabileceğini savunuyor. Verginin yalnızca bir kez uygulanacak olması, geçici bir çözüm olarak görülüyor.
Önergenin oy pusulasına girmesi için 546.651 geçerli imza toplanması gerekiyordu. Kampanya yetkilileri, bu sayının üzerinde imza topladıklarını açıkladı. Vergi önergesi, Kaliforniya Valisi Gavin Newsom tarafından da destekleniyor. Newsom, geçtiğimiz aylarda yaptığı açıklamada, eyaletin bütçe açığını kapatmak için yeni gelir kaynaklarına ihtiyaç duyulduğunu belirtmişti.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Kaliforniya'daki bu girişim, ABD genelinde milyarderlerin vergilendirilmesi konusunu yeniden gündeme taşıdı. Federal düzeyde milyarderlerin servetlerini vergilendirmeye yönelik çeşitli öneriler bulunuyor ancak bu öneriler Kongre'de ilerleme kaydedemedi. Kaliforniya'nın bu adımı, diğer eyaletler için de emsal teşkil edebilir. Özellikle gelir eşitsizliğinin yüksek olduğu New York ve Illinois gibi eyaletlerde benzer girişimler gündeme gelebilir. Küresel düzeyde ise, servet vergileri birçok ülkede tartışılıyor. Örneğin, İspanya ve Arjantin gibi ülkeler milyarderlerden geçici servet vergileri almıştı. Ancak bu vergilerin uzun vadeli etkileri konusunda farklı görüşler mevcut.
Vergi önergesinin Kasım ayında geçmesi halinde, Kaliforniya'da yaşayan milyarderlerin sayısında değişiklik olabileceği belirtiliyor. Tesla CEO'su Elon Musk'ın geçtiğimiz yıl Kaliforniya'dan Teksas'a taşındığı hatırlatılıyor. Eleştirmenler, bu tür vergilerin sermaye kaçışına neden olabileceğini ve eyaletin ekonomik büyümesini olumsuz etkileyebileceğini savunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kaliforniya'daki milyarder vergisi tartışması, Türkiye'de de benzer bir verginin gündeme gelme olasılığını akla getiriyor. Ancak Türkiye'de milyarder sayısı ve vergi tabanı farklı olduğu için doğrudan bir emsal teşkil etmesi zor. Bununla birlikte, küresel eğilim olarak servet vergilerinin artması, Türkiye'nin de uluslararası vergi rekabeti açısından değerlendirme yapmasını gerektirebilir. Türkiye'deki yüksek gelir eşitsizliği göz önüne alındığında, benzer bir önerinin siyasi gündeme gelme ihtimali düşük olsa da, ekonomik kriz dönemlerinde tartışmaya açılabilir. Ayrıca, Türk milyarderlerin büyük bölümünün yurt dışında yaşaması, böyle bir verginin uygulanabilirliğini sınırlandırıyor.
