ABD'de kürtaj hapı mifepristonunun kullanımını kısıtlama çabaları, yargı sistemi üzerindeki siyasi baskıları yeniden gündeme taşıdı. Eski Başsavcı Yardımcısı Todd Blanche'in bu süreçteki rolü tartışılırken, asıl sorunun yargının siyasallaşması olduğu belirtiliyor. Mifepriston, gebeliğin erken döneminde sonlandırma için kullanılan bir ilaç olup, son yıllarda muhafazakâr çevrelerin hedefi haline gelmiştir.
Gelişmenin Arka Planı
Mifepriston, 2000 yılında FDA tarafından onaylanmasından bu yana ABD'de yaygın şekilde kullanılıyor. Ancak 2022'de Yargıtay'ın Roe v. Wade kararını bozmasıyla birlikte, birçok eyalet kürtaj kısıtlamalarını artırdı. Bu süreçte mifepristonun kullanımı da hedef alındı. Teknokratik bir yaklaşımla, bir Teksas yargıcı ilacın onayını askıya alırken, bir Washington yargıcı ise mevcut durumun korunmasına karar verdi. Bu çelişki, konuyu Yargıtay'a taşıdı. Todd Blanche, Trump yönetiminde başsavcı yardımcısı olarak görev yapmış ve kürtaj karşıtı çevrelerle yakın ilişkileriyle biliniyor. Ancak eleştirmenler, sorunun Blanche değil, yargıçların ideolojik angajmanı olduğunu savunuyor.
Yargıtay'ın Nisan 2023'te mifepristonun kullanımını koruyan kararı, kısa vadeli bir rahatlama sağlasa da, hukuki belirsizlik sürüyor. Karara muhalefet şerhi koyan yargıçlar, ilacın FDA onay sürecini sorgularken, çoğunluk ise mevcut bilimsel verilere dayanarak ilacın güvenli olduğunu vurguladı. Bu durum, yargının siyasi kutuplaşmadan ne kadar etkilendiğini gözler önüne seriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyutu
ABD'deki mifepriston tartışması, küresel çapta kadın sağlığı politikalarını da etkiliyor. Dünya Sağlık Örgütü, mifepristonu temel ilaçlar listesinde tutarken, ABD'deki bu yargı süreci diğer ülkelerde benzer kısıtlamalara yol açabilir. Avrupa Birliği'nde ise mifepriston kullanımı genellikle serbest, ancak Polonya gibi bazı ülkelerde katı sınırlamalar var. ABD'nin bu konudaki tutumu, uluslararası kadın hakları savunucuları tarafından yakından izleniyor. Ayrıca, Yargıtay kararının ardından yasa koyucuların ilaç onay sürecini FDA'dan alıp mahkemelere devretme girişimleri, bilimsel düzenlemenin siyasallaşması riskini taşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'deki yargı tartışmalarıyla doğrudan örtüşmemekle birlikte, yargının siyasallaşması konusunda önemli bir örnek teşkil ediyor. Türkiye'de de son yıllarda yargı bağımsızlığına yönelik eleştiriler artarken, ABD'deki bu süreç, yargı kararlarının ideolojik saiklerle şekillenebileceğini gösteriyor. Kürtaj konusunda ise Türkiye'deki mevzuat, 1983 tarihli Nüfus Planlaması Kanunu ile düzenlenmiş olup, mifepriston kullanımı yasal. Ancak kürtaj karşıtı söylemlerin yükseldiği bir dönemde, ABD'deki tartışmaların Türkiye'de de benzer kısıtlamalar için ilham kaynağı olabileceği endişesi mevcut.
