Meta, sosyal medya platformlarının genç kullanıcılar üzerindeki etkilerine ilişkin açılan dev davada 29 ABD eyaletinin 1.81 trilyon dolar (yaklaşık 58 trilyon Türk lirası) ceza talep ettiği bir duruşmayla karşı karşıya. Ağustos 2025'te federal mahkemede görülecek dava, şirketin Instagram ve Facebook gibi platformlarının gençlerde bağımlılık yarattığı ve ruh sağlığını olumsuz etkilediği iddialarına dayanıyor. Eyalet savcıları, Meta'nın kâr amacıyla genç kullanıcıların verilerini topladığını ve onları zararlı içeriklere maruz bıraktığını öne sürüyor.
Gelişmenin Arka Planı
Dava, Ekim 2023'te 33 eyaletin ortaklaşa açtığı bir şikayetle başlamıştı. Şikayette Meta'nın çocukları ve gençleri aldatıcı ve manipülatif uygulamalarla platformlara bağımlı hale getirdiği iddia ediliyordu. Daha sonra dört eyalet davadan çekilirken, 29 eyalet davaya devam etme kararı aldı. Talep edilen ceza miktarı, ABD tarihindeki en yüksek tüketici koruma cezalarından biri olarak kayıtlara geçti. Meta ise iddiaları reddederek, platformlarında genç kullanıcıları korumak için ebeveyn denetim araçları ve yaş doğrulama sistemleri gibi önlemler aldığını savunuyor.
Dava sürecinde mahkeme, şirketin iç yazışmalarını talep etti. Meta'nın eski çalışanları, şirketin genç kullanıcıların ruh sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerin farkında olduğunu ancak buna rağmen kâr odaklı hareket ettiğini ifade etti. Özellikle 2019'da yayımlanan Facebook Papers belgeleri, şirketin Instagram'ın gençlerde anksiyete ve depresyonu artırdığını bildiğini ancak harekete geçmediğini ortaya koymuştu. Bu belgeler, eyaletlerin davasını güçlendiren en önemli deliller arasında yer alıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu dava, teknoloji devlerine yönelik artan düzenleme baskısının bir parçası olarak görülüyor. Avrupa Birliği, Dijital Hizmetler Yasası (DSA) ile çevrimiçi platformlara katı kurallar getirirken, ABD'de benzer federal bir yasa henüz mevcut değil. Ancak eyalet bazında atılan adımlar, sosyal medya şirketlerinin çocuk güvenliği konusunda daha sorumlu davranmasını sağlamayı hedefliyor. Dava, yalnızca Meta'yı değil, aynı zamanda TikTok, YouTube ve Snapchat gibi diğer platformları da etkileyebilecek emsal niteliği taşıyor.
Uzmanlar, Meta'nın 1.81 trilyon dolarlık cezayı ödemesi durumunda bunun şirketin yıllık gelirinin birkaç katına denk geldiğini belirtiyor. Meta'nın 2024 yılı gelirinin yaklaşık 160 milyar dolar olduğu göz önüne alındığında, bu ceza şirketi iflasın eşiğine getirebilir. Ancak eyaletlerin asıl amacının Meta'yı iş modelini değiştirmeye zorlamak olduğu yorumları yapılıyor. Meta ise davayı uzatmaya ve temyiz yoluyla sonucu geciktirmeye çalışacak gibi görünüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de sosyal medyanın gençler üzerindeki etkisi giderek daha fazla tartışılıyor. 2023'te yürürlüğe giren 7253 sayılı İnternet Kanunu ile sosyal medya platformlarına yaş sınırlaması ve içerik denetimi gibi yükümlülükler getirilmişti. Türkiye, ABD'deki bu davayı yakından izlemeli; çünkü benzer bir düzenleme veya dava süreci, ülkedeki sosyal medya platformlarının genç kullanıcıları koruma politikalarını da etkileyebilir. Ayrıca, Türkiye'de çocukların dijital güvenliği konusunda farkındalık arttıkça, yerel platformların da benzer sorumluluklarla karşı karşıya kalması muhtemel.
