New Mexico'da bir mahkeme, sosyal medya devi Meta'yı (Instagram ve Facebook'un çatı şirketi) genç kullanıcıların zarar görmesinden sorumlu tutarak 567 milyon dolar (yaklaşık 20 milyar Türk lirası) tazminat ödemesine karar verdi. Karar, şirketin eyalette açılan ve gençlerin ruh sağlığına zarar verdiği iddiasıyla görülen davanın ikinci aşamasında alındı. Meta, mart ayında da aynı davanın ilk bölümünde kaybetmişti. Bu karar, sosyal medya platformlarının genç kullanıcılar üzerindeki etkisine yönelik artan hukuki baskının bir parçası olarak görülüyor.
Davanın ayrıntıları ve Meta'nın savunması
New Mexico Başsavcısı Raúl Torrez tarafından 2023 yılında açılan dava, Meta'nın Instagram ve Facebook platformlarının özellikle genç kullanıcılar arasında bağımlılık yaratan algoritmalar kullandığını ve bunun da anksiyete, depresyon ve yeme bozuklukları gibi ruh sağlığı sorunlarına yol açtığını öne sürüyor. İlk aşamada mahkeme, Meta'nın eyaletteki genç kullanıcılara karşı sorumluluğunu tespit etmişti. İkinci aşamada ise tazminat miktarı belirlendi ve 567 milyon dolar olarak hükmedildi.
Meta avukatları, şirketin bu tür iddiaları reddettiğini ve platformların gençler için güvenli hale getirilmesi adına önemli yatırımlar yaptığını savunuyor. Şirket, kararı temyiz edeceğini açıkladı. Meta yetkilileri ayrıca, kullanıcıların yaşlarını doğrulamak için yapay zeka tabanlı sistemler geliştirdiklerini ve ebeveyn denetim araçlarını artırdıklarını belirtiyor. Ancak başsavcılık, bu önlemlerin yetersiz olduğunu ve şirketin kar odaklı algoritmalarının genç kullanıcıları bilinçli olarak hedef aldığını iddia ediyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu karar, sosyal medya platformlarına karşı dünya genelinde artan yasal mücadelenin bir yansıması. ABD'de 40'tan fazla eyalet, Meta ve diğer sosyal medya şirketlerine karşı benzer davalar açtı. Avrupa Birliği ise Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamında platformları daha sıkı denetim altına aldı. İngiltere'de de çocukların çevrimiçi güvenliğini sağlamak amacıyla yeni düzenlemeler yürürlükte. Bu gelişmeler, büyük teknoloji şirketlerinin iş modellerini yeniden gözden geçirmelerine yol açıyor; genç kullanıcıların korunması, platformların reklam gelirleri ile sosyal sorumlulukları arasında bir denge kurmalarını zorunlu kılıyor.
Uzmanlar, bu tür davaların sonucunun sosyal medyanın geleceğini şekillendirebileceğini belirtiyor. Kararın, diğer eyaletlerdeki davalar için emsal teşkil edebileceği ve Meta'nın mali durumunu etkileyebileceği ifade ediliyor. Şirketin hisseleri, kararın duyulmasının ardından küçük bir düşüş yaşadı. Ancak Meta'nın güçlü mali yapısı, bu tazminatın şirketi zor durumda bırakmayacağını gösteriyor. Yine de bu karar, sektör genelinde bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de sosyal medya kullanım oranı oldukça yüksek ve genç nüfusun platformlarda geçirdiği süre dikkat çekiyor. Bu gelişme, Türkiye'deki düzenleyici kurumlar ve politikacılar için önemli bir referans noktası oluşturabilir. Türkiye, 5651 sayılı yasa ve çeşitli yönetmeliklerle sosyal medya platformlarını denetlerken, bu kararın ardından genç kullanıcıların korunmasına yönelik daha kapsamlı düzenlemeler gündeme gelebilir. Ayrıca, Türk mahkemelerinde de benzer davaların açılması durumunda bu kararın emsal olarak gösterilmesi olasıdır. Sosyal medya şirketlerinin Türkiye'deki kullanıcı verilerini ve algoritma uygulamalarını yeniden değerlendirmesi gerekebilir.
