Facebook’un (Meta) 725 milyon dolarlık toplu dava anlaşması kapsamında ikinci ödeme turu başlıyor. ABD’de milyonlarca kullanıcı, verilerinin Cambridge Analytica skandalı dahil üçüncü taraflarla izinsiz paylaşılması nedeniyle açılan davada tazminat almaya hak kazandı. İlk ödemeler Aralık 2023’te yapılmıştı; şimdi ise ikinci dilim hesaplara aktarılıyor. Başvuru yapan kullanıcıların banka hesaplarını kontrol etmeleri öneriliyor. Ödeme miktarları, başvuran sayısına ve her kullanıcının Facebook’ta geçirdiği süreye göre değişiyor. ABD’de 2007-2022 yılları arasında Facebook hesabı olan herkes başvuru yapmıştı. Dava, 2018’de ortaya çıkan Cambridge Analytica skandalının ardından açılmıştı. Şirket, kullanıcı verilerini izinsiz toplayarak siyasi reklamcılıkta kullanan bu firma ile bağlantıları nedeniyle ağır eleştiriler almıştı.
Kimler ödeme alıyor ve ne kadar?
Ödeme miktarı iki faktöre bağlı: başvuran toplam kişi sayısı ve her kullanıcının Facebook’ta aktif olduğu ay sayısı. Ortalama ödemenin 30-50 dolar arasında olması bekleniyor. Ancak bazı kullanıcılar daha az, bazıları ise 100 doların üzerinde alabilir. İkinci tur ödemeler 4 Mart 2024 itibarıyla başladı. PayPal veya banka hesabına doğrudan yatırılıyor. Önceden başvuru yapmayanlar artık yeni başvuru kabul edilmiyor. Dava, Meta’nın üçüncü taraf uygulamalara kullanıcı verilerine erişim izni vermesi ve bu verilerin izinsiz kullanılması nedeniyle açılmıştı. Şirket, suçlamaları kabul etmemekle birlikte anlaşmaya varmayı tercih etti.
Küresel etki: Veri gizliliği ve şirket sorumluluğu
Bu dava, teknoloji devlerinin kullanıcı verilerini nasıl koruması gerektiğine dair önemli bir emsal teşkil ediyor. Cambridge Analytica skandalı, 2016 ABD başkanlık seçimlerine müdahale iddialarıyla da gündeme gelmişti. O tarihten bu yana Avrupa Birliği, GDPR (Genel Veri Koruma Yönetmeliği) gibi sıkı düzenlemeler getirdi; ABD’de ise henüz kapsamlı bir federal veri koruma yasası yok. Bu tür toplu davalar, yasama boşluğunu doldurmaya ve şirketleri caydırmaya yönelik bir araç olarak görülüyor. Meta, benzer davalarla karşı karşıya. Şirket, 2022’de Illinois eyaletinde yüz tanıma teknolojisi nedeniyle 650 milyon dolar tazminat ödemeyi kabul etmişti. Küresel çapta veri gizliliği bilincinin artması, şirketlerin veri işleme politikalarını yeniden gözden geçirmesine neden oluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye’de de 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) yürürlükte olmasına rağmen, büyük teknoloji şirketlerinin veri ihlalleri konusunda benzer toplu davalar nadirdir. Bu dava, Türk kullanıcılara verilerinin korunması için hukuki yolların etkili olabileceğini gösteriyor. Ayrıca, Türkiye’de faaliyet gösteren sosyal medya platformlarının veri işleme uygulamalarına karşı daha fazla denetim ve şeffaflık talep edilebilir. Küresel düzenlemelerin Türkiye’deki iç hukuka yansıması, dijital hakların güçlenmesine katkı sağlayabilir.
