New Mexico Başsavcısı Hector Balderas, Meta Platforms Inc.'e (eski adıyla Facebook) karşı açtığı davada 25 milyar dolar tazminat talep ediyor. Dava, şirketin Cambridge Analytica skandalı sırasında kullanıcıların gizlilik haklarını ihlal ettiği ve verilerin nasıl kullanıldığı konusunda kamuoyunu yanılttığı iddiasına dayanıyor. Balderas, Meta'nın genç kullanıcılar da dahil olmak üzere milyonlarca kişinin verilerini korumak için yeterli önlem almadığını ve eyalet yasalarını ihlal ettiğini belirtiyor. Dava, federal düzeyde sonuçlanan ve 5 milyar dolarlık cezayla kapanan FTC soruşturmasından bağımsız olarak eyalet düzeyinde açıldı.
Davanın Arka Planı: Cambridge Analytica ve Veri Gizliliği İhlalleri
Cambridge Analytica skandalı, 2018 yılında kişisel verilerin siyasi reklamcılık amacıyla kötüye kullanıldığının ortaya çıkmasıyla patlak verdi. 87 milyon Facebook kullanıcısının verileri, kişilik testi uygulaması aracılığıyla izinsiz toplandı ve seçim kampanyalarında kullanıldı. Meta, o dönemde veri ihlalini kabul etmiş ve sorumluluğu üstlenmişti. Ancak New Mexico, şirketin kullanıcıları yeterince bilgilendirmediğini ve gizlilik ayarlarını yanıltıcı şekilde sunduğunu savunuyor. Dava, Meta'nın 2019'da FTC ile yaptığı anlaşmada eyaletlerin ayrıca dava açma hakkını saklı tutmasına dayanıyor. Balderas, "Meta, kullanıcıların verilerini korumak için gereken özeni göstermedi ve eyalet tüketici koruma yasalarını ihlal etti" dedi.
Meta sözcüsü ise suçlamaları reddederek, şirketin son yıllarda gizlilik konusunda önemli adımlar attığını ve davanın dayanaksız olduğunu belirtti. Şirket, FTC anlaşması kapsamında 5 milyar dolar ödediğini ve bağımsız bir gizlilik denetçisi atadığını hatırlattı. New Mexico'nun talebi, eyalet tarihinde bir teknoloji şirketine karşı açılan en büyük tazminat davalarından biri olma özelliği taşıyor. Dava, Meta'nın itibarını ve hisse değerini olumsuz etkileyebilir.
Küresel Boyut: Teknoloji Devlerine Karşı Artan Baskı
New Mexico'nun hamlesi, dünya genelinde teknoloji şirketlerine yönelik artan düzenleyici baskının bir parçası. Avrupa Birliği, Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR) ile Meta'ya 2023'te 1,2 milyar euroluk rekor ceza kesmişti. ABD'de ise federal düzeyde kapsamlı bir gizlilik yasası bulunmuyor; bu da eyaletlerin kendi yasalarıyla hareket etmesine yol açıyor. New Mexico davası, diğer eyaletler için emsal teşkil edebilir ve Meta'nın küresel operasyonlarında daha fazla yasal riskle karşılaşmasına neden olabilir. Ayrıca dava, sosyal medya platformlarının genç kullanıcıların verilerini koruma sorumluluğunu da gündeme getiriyor. Meta, Instagram ve Facebook üzerinden milyonlarca genç kullanıcıya ulaşıyor ve bu verilerin reklam hedeflemesinde kullanılması tartışma yaratıyor. Uzmanlar, davanın sonucunun teknoloji endüstrisinde veri gizliliği standartlarını yeniden şekillendirebileceğini söylüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
New Mexico'nun Meta'ya karşı açtığı 25 milyar dolarlık dava, Türkiye'yi doğrudan ilgilendirmese de küresel veri gizliliği rejiminin sıkılaşması açısından önemli bir emsal. Türkiye'de Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kapsamında Meta'ya yönelik soruşturmalar sürüyor; bu dava, Türkiye'nin de benzer tazminat mekanizmalarını gündeme getirmesine zemin hazırlayabilir. Ayrıca ABD'de eyaletlerin teknoloji devlerine karşı açtığı davalar, Türkiye'nin dijital egemenlik ve veri yerelleştirme politikalarını destekler nitelikte. Küresel ölçekte artan cezalar, Meta'nın iş modelini ve reklam gelirlerini etkileyerek Türkiye'deki dijital reklam pazarını da dolaylı yoldan etkileyebilir.
