Almanya'da Hristiyan Demokrat Birlik (CDU) lideri Friedrich Merz'in başbakanlık adaylığı sürecinde yaşanan siyasi çalkantılar, ülkenin savaş sonrası dönemde inşa ettiği istikrar odaklı siyasi kültürünü tehdit ediyor. Avrupa'nın en büyük ekonomisi, koalisyon hükümetlerinin dağılması, erken seçim tartışmaları ve aşırı sağın yükselişiyle sarsılırken, Berlin'den gelen sinyaller kıta başkentlerinde ve ötesinde dikkatle izleniyor. BBC'nin uluslararası editörü Katya Adler'in analizine göre, Almanya'daki siyasi kaymalar sadece ülke içinde değil, Avrupa Birliği'nin geleceği ve transatlantik ilişkiler açısından da belirleyici olacak.
Almanya'nın istikrar geleneği ve Merz'in sınavı
İkinci Dünya Savaşı sonrası kurulan Federal Almanya Cumhuriyeti, siyasi istikrarı ve uzlaşma kültürünü temel taşı olarak benimsedi. Konrad Adenauer'den Angela Merkel'e kadar tüm başbakanlar, geniş koalisyonlar ve merkez partiler arası işbirliğiyle ülkeyi yönetti. Ancak Merz'in liderliğindeki CDU/CSU'nun göç politikasında sertleşmesi ve aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) ile dolaylı işbirliği sinyalleri, bu geleneği sarstı. Merz, Şubat 2025 seçimlerine giden süreçte partisinin oylarını artırmak için göç konusunda sert bir çizgi izlerken, Sosyal Demokratlar (SPD) ve Yeşiller ile koalisyon görüşmeleri tıkandı. Ekonomik durgunluk, enerji krizi ve Ukrayna savaşının getirdiği yükler, hükümetin manevra alanını daralttı. Merz'in şansölye olma hedefi, partisi içindeki muhalefet ve kamuoyundaki istikrarsızlık endişesiyle giderek zorlaşıyor.
Avrupa ve ötesinde yankılar
Almanya, Avrupa Birliği'nin motoru ve NATO'nun Avrupa ayağının en büyük askeri ve ekonomik gücü. Berlin'deki siyasi belirsizlik, AB'nin genişleme, iklim ve savunma politikalarında karar alma süreçlerini yavaşlatabilir. Fransa ile birlikte yürütülen motor görev, özellikle Ukrayna'ya destek ve Rusya'ya yaptırımlar konusunda sekteye uğrayabilir. Ayrıca, Almanya'nın Çin ile ekonomik ilişkileri ve ABD'nin olası yeni yönetimiyle transatlantik bağlar, Merz'in zayıf bir hükümet kurması halinde daha da karmaşık hale gelebilir. Katya Adler, Avrupa başkentlerinin ve Washington'un, Almanya'nın istikrarlı bir hükümete kavuşmasını umut ettiğini ancak bunun giderek zorlaştığını belirtiyor. Özellikle Polonya ve Baltık ülkeleri, Almanya'nın savunma harcamalarını artırma ve NATO'ya katkılarını sürdürme konusundaki kararlılığını sorguluyor. AfD'nin anketlerde ikinci sıraya yükselmesi, Avrupa'da aşırı sağın normalleşmesi endişesini de beraberinde getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Almanya'daki siyasi istikrarsızlık, Türkiye'yi birkaç cepheden etkileyebilir. Öncelikle, AB'nin en büyük ekonomisi olan Almanya ile ticaret hacmi 50 milyar doları aşan Türkiye için, olası bir hükümet krizi ekonomik ilişkileri yavaşlatabilir. Ayrıca, Almanya'nın AB içindeki liderlik rolü zayıflarsa, Türkiye'nin AB üyelik süreci ve vize serbestisi gibi konularda ilerleme kaydedilmesi daha da güçleşebilir. Savunma alanında ise, Almanya'nın Ukrayna'ya verdiği destek ve NATO içindeki konumu, Türkiye'nin güvenlik dengelerini etkileyebilir. Merz'in göç politikalarındaki sertleşmesi, Almanya'daki Türk kökenli vatandaşlar ve Türkiye'den yeni göç dalgaları açısından da sosyal ve siyasi yansımalar doğurabilir. Kısacası, Berlin'deki her siyasi sarsıntı, Ankara'nın Avrupa ve Batı ile ilişkilerinde dalgalanma yaratma potansiyeli taşıyor.
